Hacı Paşa el-Konevî’nin Mecmaʿu’l-Envâr fî Cemîʿi’l-Esrâr adlı tefsirinin ikinci cildinin tahkiki ve incelemesi

Celaleddin Hızır, IX. yüzyılın büyük alim ve araştırmacılarından biri olarak kabul edilir ve Hacı Paşa el-Konevî olarak bilinir. Kuran tefsiri üzerine bir kitap (Mecmaʿu’l-Envâr Fî Cemîʿi’l-Esrâr) yazdı. Bir doktor olarak biliniyordu, ancak aynı zamanda Tefsir, Mantık ve Kelam bilimleri arasında değişen bir dizi bilim ve alanda birçok kitap yazdı. Bu araştırma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş, araştırmanın amaçlarını, önemini, zorluklarını ve metodolojisini içermektedir. Birinci bölüm inceleme bölümünü içermektedir ve iki bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde: Hacı Paşa'nın adı ve soyundan, hayatından, şeyhlerinden, talebelerinden, en önemli eserlerinden ve vefatından bahsedilir. İkinci bölümde: El yazması (Mecmaʿu’l-Envâr Fî Cemîʿi’l-Esrâr) ve içinde: kitabın adını, Hacı Paşa'ya nisbetinin doğruluğu, kitabın kaynakları ve onun tefsir yöntemi (Rivayet tefsiri, dirayet tefsiri ve Tasavvuf tefsiri), Ek olarak, kitabın önemi, araştırmanın metodolojisi ve sonuç ile ilgilidir. İkinci fasıl ise (Sebe Suresi'nin başından Fussilat Suresi'nin sonuna kadar) surelerin tahkikini içermektedir.

Jalaluddin Khader is considered as one of the great scholars and researchers in the 9th-century and he has been known as Haji Pasha Alqunawei. He wrote a book on the Quranic interpretation and it is called (Majmaa Al Anwar fi Jamea Al Asrar). He was famous for medical achievements, but he also wrote several books on a number of sciences and fields, including interpretation, logic, and science of discourse. This study consists of an introduction and two chapters. The introduction includes the objectives, relevance, difficulties and approaches of the research. The first chapter has two sections. The first one sheds lights on the Haji Pasha's name, his lineage, his life, his teachers and students, his most important writings, as well as his death. The second section concerns about the manuscript (Majmaa Al Anwar fi Jamea Al Asrar), which includes proof of the book's name, the correctness of its ratio to Haji Pasha, the references of the book, and the ways of his interpretation (Tafsir by Al-Mathur, Tafsir by opinion, and the mystical Tafsir). Additionally, this part deals with the importance of the book, the methodology of the investigation, and the conclusion. The manuscript verification has been presented in the second chapter. It contains the verification of Surahs; from the beginning of Surah Saba’a to the end of Surah Fussilat.