Sirâceddîn en-Neşşâr ve el-Budûru'z-Zâhira adlı eserinin tahlili

Kıraat ilmi, Kur’an’ın doğru okunması ve aktarılması sürecinde tarih boyunca İslami ilimler içerisinde ayrı bir öneme sahip olmuştur. Bu çalışma, hicrî 9. yüzyılda yaşamış önemli kıraat âlimlerinden Ebû Hafs Sirâceddîn Ömer b. Kâsım en-Neşşâr’ın hayatını, kıraat ilmindeki yerini ve en meşhur eseri olan el-Budûrü’z-zâhira fi’l-kırâʾâti’l ʿaşri’l-mütevâtira adlı eserini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Neşşâr’ın yaşadığı dönem, ilmî çevresi, eğitim süreci ve eserleri ele alınmış; ardından el Budûrü’z-zâhira adlı eseri, takrîb tarîki çerçevesinde seçilen örnekler üzerinden analiz edilmiştir. Söz konusu eser, mushaf merkezli düzeni, kolay anlaşılır üslubu ve sahih rivayetleri öne çıkaran yapısıyla dönemindeki kıraat literatüründen ayrılmaktadır. Ayrıca, sahih olmayan vecihlere dair bazı değerlendirmeleri ve kıyas yöntemiyle yaptığı vecih tasnifleri, müellifin metodolojik yaklaşımını yansıtmaktadır. Neşşâr, kıraat ilmine yaptığı katkılarla yaşadığı dönemde büyük bir şöhrete ulaşmış olmasına rağmen, günümüzde ismi ve eserleri yeterince tanınmamaktadır. Bu durum, çalışmanın bilimsel önemini artırmakta ve Neşşâr’ın kıraat geleneğindeki yerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Araştırma, yalnızca müellifin ilmî mirasını tanıtmakla kalmayıp, aynı zamanda onun yöntemi üzerinden yapılacak karşılaştırmalı analizlerin kıraat literatürüne katkı sağlayacak yeni araştırmalara zemin hazırlaması beklenmektedir.

The science of qirāʾāt has held a distinctive place within Islamic scholarship throughout history, serving a central role in the accurate recitation and transmission of the Qur’an. This study aims to explore the life, scholarly significance, and most renowned work of one of the prominent qirāʾāt scholars of the 9th century AH, Abū Ḥafṣ Sirāj al-Dīn ʿUmar b. Qāsim al-Nashshār. The first part of the study discusses the historical period in which al-Nashshār lived, his intellectual environment, educational background, and his works. Subsequently, his book al-Budūr al-Zāhira fī al-Qirāʾāt al-ʿAshr al-Mutawātira is analyzed through selected examples within the framework of the taqrīb method. This work stands out from other qirāʾāt literature of its time due to its codex-based structure, accessible language, and emphasis on authentic transmissions. In addition, al Nashshār’s evaluations of non-authentic readings and his classification of variants through analogical reasoning reflect his distinctive methodological approach. Although al-Nashshār achieved considerable fame in his own time for his contributions to the science of qirāʾāt, both his name and works remain relatively unknown today. This gap underscores the scholarly importance of the present study and necessitates a reevaluation of his place in the qirāʾāt tradition. The research not only seeks to introduce al-Nashshār’s scholarly legacy but also aims to provide a foundation for future comparative studies that, through his methodology, can further enrich the field of qirāʾāt studies.