İsmail Fenni Ertuğrul'a göre Allah'ın varlığı [İsbât-ı vâcib]

"İsmail Fenni Ertuğrul’a Göre Allah’ın Varlığı" adını taşıyan bu araştırmamız üç bölümden oluşmaktadır. Her dönemde kelamcılar felsefi ve mantıki argümanlar geliştirerek nesillere Yüce Allah’ın varlığını kavramada kolaylaştırıcı çalışmalar yapmışlardır. Doğrudan kelamcı olmasa da Kelam ilminin temel konularından biri olan Allah’ın varlığını ispat konusunda değerli araştırmalar yapan şahsiyetlerden birisi de İsmail Fenni Ertuğrul’dur. Materyalist ve Pozitivist akımlara karşı yönelttiği ciddi tenkitleri ve Allah’ın varlığı konusunda ortaya koyduğu çeşitli görüşleri vardır. Birinci bölümde, İsmail Fenni Ertuğrul’un hayatı, eserleri ve ilmi kişiliğini ele aldık. Ayrıca Osmanlıdaki batı tesirindeki gelişmelerin ve kökeni Batı’ya dayanan, ülkemizde de temsilcileri bulunan materyalist fikir akımlarına değindik. İkinci bölümde ise, İslam Kelam’ında ve Felsefede geliştirilen isbat-ı vacip delillerini mukayeseli bir biçimde ele alarak Allah’ın varlığını isbata çalıştık. Üçüncü bölümde de, bazı batılı filozof ve ilim adamlarının Tanrı anlayışlarıyla ilgili görüşlerine karşı İsmail Fenni Ertuğrul’un yaklaşımlarını kendi bakış açısıyla tahlil ettik. İsmail Fenni, gaiyye delilini kullanmak suretiyle materyalistlerin ve Pozitivistlerin bakış açılarına ciddi eleştiriler getirmiştir.

"This is the existence of Allah according to Ismail Fenni Ertugrul" is composed of three parts. In every period, theologians developed philosophical and logical arguments and made efforts to help generations to grasp the existence of Almighty God. Ismail Fenni Ertugrul is one of the personalities who make valuable researches to prove the existence of God, which is one of the basic subjects of theology, although it is not a direct author. He has serious criticisms of the materialist and positivist movements, and he has various views on the existence of God. In the first chapter, we discussed the life, works and scientific personality of İsmail Fenni Ertuğrul. In addition, we have touched on the developments in the Ottoman influence in the Ottoman Empire and the materialist ideological ideals that are based on the West and have representatives in our country. In the second chapter, we tried to examine the existence of God in a comparative way by examining the proofs of isbat-ı vacip developed in the Islamic Philosophy and Philosophy. In the third chapter, we analyzed the approaches of philosopher İsmail Fenni Ertuğrul to the point of view of some Western philosophers and scholars about their understanding of God. Ismail Fenni, using the evidence of the gaiyya, brought serious criticism to the perspectives of materialists and positivists.