Dijital sanatta mekan-izleyici etkileşiminin kavramsal boyutları

Sanat ile teknolojinin etkileşimi uzun bir geçmişe dayanır. Sanatçılar gerek eserlerini üretirken bir araç olarak, gerekse eserlerini oluşturan bir bileşen olarak teknolojinin sağladığı olanaklardan faydalanmışlardır. Günümüzde dijitalleşmenin geldiği nokta ve yapay zekanın potansiyeli sanatın gelişim sürecinde etkili olmuştur. Bu noktada karşımıza Dijital Sanat hareketi çıkmaktadır. Bu sanat hareketinin birçok bileşeni bulunur. Bu bileşenler arasında yer alan ‘mekân’ ve ‘izleyici’ etkileşiminin kavramsal boyutlarının incelenmesi, eserin algılanması aşamasında önemlidir. Bu araştırmada Dijital Sanatın ortaya koyduğu sanat eserlerinin mekân ve izleyici özelinde ele alınması amaçlanmıştır. Fakat bu amaç doğrultusunda incelenen eserlerin kavramsal içeriklerine de değinilmesinin önemi ortaya çıkmıştır. Özellikle araştırmanın sınırlılıklarında belirtilen eserler incelendiğinde; mekân-izleyici etkileşiminin sadece fiziksel olarak gerçekleşmediği, aynı zamanda bu etkileşimin duygusal ve düşünsel açılardan da gerçekleştiği görülmüştür. Eserlerin fiziksel varlığı ile etkileşime giren ziyaretçilerin/izleyicilerin yaşadıkları deneyimlerden kaynaklı olarak ortaya çıkan kavramsal süreçler, Dijital Sanatın sadece görsellikten ibaret olmadığı aynı zamanda etkili fikir ve düşünceleri de barındırdığını gösterir. Araştırmada ‘mekân-izleyici’ bağlamında incelenen eserler gelişen teknolojinin imkanları kullanılarak büyük mekânlarda kurulumları yapılmıştır. Bu eserler mekân ile bir bütünlük içindedir. İzleyici eseri deneyimleme aşamasında mekânın içerisine girerek esere dahil olur. Gerek oluşturulan dijital görselliklerin yapay zekâ algoritmasıyla değişen yapıları gerekse mekân içerisine yerleştirilen sensörler aracılığıyla izleyicilerin fiziksel hareketliliğinden kaynaklı olarak eserde oluşan değişimler mekân-izleyici etkileşimine işaret eder. Bu açıdan düşünüldüğünde dijital sanatta izleyicinin eser ile olan etkileşiminin mekânın dönüşümüne de etki ettiği söylenebilir.

The interaction between art and technology dates to a long period. Artists have benefited from the resources provided by technology both as a tool in the creation and as a component of their artworks. Nowadays, the point where digitalization has achieved, and the potential of artificial intelligence has been effective in the development process of art. From this perspective, we are confronted with the Digital Art movement. This art movement consists of many components. Examining the conceptual dimensions of 'space' and 'viewer' interaction, which are included among these components, is crucial in the perception of the artwork. This research aims to investigate the artworks created using Digital Art by focusing on space and the viewer. However, for this purpose, the necessity of addressing the conceptual content of the works investigated has emerged as well. Especially when the works specified in the limitations of the research are analyzed; it is realized that the space-viewer interaction does not only take place physically, but this interaction also occurs emotionally and intellectually. The conceptual processes that arise from the experiences of the visitors/viewers who interact with the physical presence of the works demonstrate that Digital Art is not only based on visuality but also contains effective ideas and thoughts. The works examined in the context of 'space-viewer' in the research were installed in large spaces using the facilities of advanced technology. These works display a unity with the space. The viewer becomes involved in the work by entering the space during the process of experiencing the work. Both the changing structures of the digital visualizations created with the artificial intelligence algorithm and the changes that arise in the work due to the physical mobility of the viewers through the sensors placed in the space point to the space-viewer interaction. In this respect, it can be stated that the viewer's interaction with the work in digital art also affects the transformation of the space.