Enderunlu Hasan Yâver Divanı'nda dinî ve edebî muhteva

Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketinin başlamış olduğu dönem olarak kabul gören 18. yy. da siyasi, sosyal ve ekonomi alanlarında birçok değişiklik görülmüştür. Birçok alanda olduğu gibi bu dönemin edebiyatımızda da etkisi görülür. Bu çalışmanın konusu, 18. yy. şairlerinden Enderunlu Hasan Yâver’in divanının dinî ve edebî muhteva açısından incelenmesidir. Divan klasik tertip düzeniyle yazılmamıştır. Bu durumun ilgili dönemdeki yenilik arayışları ile ilgili olduğu düşünülebilir. Dönemin sosyal hayatını şiirine taşıyan Hasan Yâver, ağır bir dil kullanmamaya gayret etmiştir. Şiirlerinde aruzun hemen hemen her kalıbını kullanmış olup, kafiyenin her çeşidine yer vermiştir. Şair, tekke geleneğinde yetişmemekle birlikte tasavvufî mefhumları şiirlerinde kullanmıştır. Hasan Yâver’in divanı dinî muhtevası açısından, 18. yy. dan önceki divanlara nisbetle daha az zenginlik ve çeşitlilik barındırır. Bu durumun dönemin şiir tabiatına uygun olduğunu söylemek mümkündür.

In the 18th century, which is accepted as the period when the renewal movement of the Ottoman Empire started, many changes were observed in the fields of political, social and economic. As in many fields, this period has an effect on our literature too. The subject of this study is to examine the divan of Hasan Yaver from Enderun, one of the 18th century poets, in terms of religious and literary content. Divan is not written in classical order. This situation can be thought to be related to the search for innovation in the relevant period. Hasan Yaver, who used social life of the period to his poetry, tried not to use caustic remarks in his poems. He used almost every form of prosody in his poems and included all kinds of rhyme. Although the poet didn’t grow up in the Islamic Monastery tradition, he used sufistic notions in his poems. Hasan Yaver’s divan contains less richness and variety in terms of religious content than the divans before the 18th century. It is possible to say that this situation is in accordance with the poetry nature of the period.