Muhtâr Es-Sakafî'nin Hayatı Bağlamında İlk Keysâni Fikirlerin Ortaya Çıkışı

Muhtâr es-Sakafî hayatını, belirlediği siyasi hedefleri doğrultusunda mücadelelerle geçirmiş birisidir. Bu hedeflerine ulaşabilmek için Medain'de Osmancı, Kûfe'de Türabî, Mekke'de Zübeyrî olmuştur. Son olarak ise Muhammed b. el-Hanefiyye'nin imâmetini ilan ederek Kûfe'de isyan hareketini başlatmıştır. Bu isyan neticesinde yaklaşık iki yıl süreyle Emevî Devleti içerisinde Kûfe merkezli bir yönetim tesis etmiştir. İslam Mezhepleri Tarihi açısından Muhtâr es-Sakafî'nin önemi, İbnü'l-Hanefiyye'nin imâmeti, mehdîliği ve vasîliği gibi ilerleyen süreçte Keysâniyye fırkasının temel akidelerini oluşturan kavramların ilk olarak onun tarafından dillendirilmiş olmasıdır. Bununla birlikte kavramların genel Şiî akidesindeki anlamlarıyla kullanılıp kullanılmadığı hususunda farklı görüşler ileri sürülmüştür. Bu makalede ilk Keysâni fikirlerin ortaya çıkış sebepleri ve kavramlar üzerindeki tartışmalar Muhtâr es-Sakafî'nin hayatı çerçevesinde incelenecektir.

Mukhtâr al-Thaqafi is one who spent his life challenges in accordance with political objectives. In order to achieve these goals, he was Othmaniyya in Madain, Turabiyya in Kufa, Zubayri in Mekka. Finally, he declared imamate of the Muhammad b. al-Hanafiyya and launched the rebellion in Kûfa. As a result of this rebellion he has a management facility based in Kûfa in the Umayyad Empire for nearly two years. The importance of Mukhtâr al-Thaqafi for the history of Islamic sects, Ibn al-Hanafiyya’s imamate, mahdî and vasî of the person who is the first announcement. These adjectives about Ibn alHanafiyya formed the basic tenets of Kaysâniyya sect in the process. However, different views on whether to use the meaning of the concept has been proposed in the general Shiite creed. In this article, the reasons of emergence of the first Keysânî ideas and concepts will be examined in the framework of Mukhtâr al-Thaqafi 's life.