Beşerî Sermaye, Teknoloji Sınırına Uzaklık ve Verimlilik İlişkisi: Ampirik Bir İnceleme

Günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin büyük kısmı, verimlilikte sağladıkları artışlar neticesinde dikkate değer bir büyüme performansı elde etmişlerdir. Verimlilik artışlarında, inovasyonlar sonucu ortaya çıkan ileri teknolojilerin yanı sıra mevcut teknolojilerin taklit edilmesi veya benimsenmesine dayalı teknoloji düzeyi önemli bir belirleyicidir. Konuyla ilgili literatürde, ülkelerin sahip oldukları teknoloji düzeyine bağlı olarak, beşerî sermayenin verimlilik değişimlerinde oynadığı role ilişkin güncel bir tartışma alanının olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, beşerî sermayenin verimlilik üzerindeki etkisini, ülke teknoloji düzeyi ile referans bir teknoloji sınırı arasındaki uzaklığı dikkate alarak incelemektir. Çalışmada, 1994–2017 dönemi için yüksek gelirli ülkeler ile orta ve düşük gelirli ülkeleri kapsayan iki ayrı veri seti kullanılmıştır. Analizde, teknoloji sınırına uzaklığa ilişkin olası içsellik sorunundan hareketle, araç değişken tekniklerinden birisi olan Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi tercih edilmiştir. Elde edilen sonuçlarda ilk olarak, verimlilik artışlarının hem yüksek hem de orta ve düşük gelirli ülkelerdeki önceki dönem verimlilik düzeyine bağlı olarak gerçekleştiği görülmüştür. İkinci olarak, teknoloji sınırına uzaklığın orta ve düşük gelirli ülkelerde verimlilik artışlarını olumsuz etkilediğine dair kısmi bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Üçüncü olarak, orta ve düşük gelirli ülkelerde teknoloji sınırına uzaklıktaki artışa bağlı şekilde, beşerî sermayenin verimlilik üzerindeki pozitif etkisinin arttığına dair önemli bulgular elde edilmiştir. Bu durum, teknoloji açığı görece fazla olan ülkelerde, beşerî sermayenin taklit ve benimsemeye dayalı teknolojik kabiliyetler yoluyla verimlilik artışlarına katkı sağladığına işaret etmektedir. Son olarak, beşerî sermayenin verimlilik üzerindeki etkisinin, ülkelerdeki teknoloji açığının kapatılmasına bağlı olarak pozitif ve anlamlı olduğu görülmektedir. Buradan hareketle, verimlilik odaklı beşerî sermaye yatırımlarının hem yüksek hem de orta ve düşük gelirli ülkeler için etkin bir politika aracı olduğu söylenebilir.

Today, most of the developed and developing countries have achieved remarkable growth performance as a result of the increase in productivity. The level of technology based on imitation or adoption of existing technologies as well as advanced technologies emerging as a result of innovation is an important determinant in productivity improvements. In the literature, it is seen that there is a current debate on the role of human capital in productivity changes, based on the technology level of countries. This study aims to examine the effect of human capital on productivity by considering the distance to the technology frontier. Dataset of the study consists of two separate country groups covering high-income countries and middle- and low-income countries for the period 1994–2017. Based on the possibility of endogeneity problems related to the distance to the technology frontier, the Generalized Method of Moments estimator, which is one of the instrumental variable techniques, is preferred. Firstly, the results of the analysis show that the productivity growth is directly proportionate to the previous level of productivity in both high and middle- and low-income countries. Secondly, some partial results are obtained that the distance to the vi technological frontier negatively affects productivity growth in middle and low-income countries. Thirdly, in middle and low-income countries, the positive effect of human capital on productivity growth increases, along with the distance to the technological frontier. This result indicates that human capital contributes substantially to productivity growth through technological capabilities based on imitation and adoption in countries with a relatively large technology gap. Lastly, it is seen that the effect of human capital on productivity is positive and significant in both country groups, depending on the closing of the technology gap. Thus, it is concluded that productivity-oriented human capital investments are an effective policy tool for both high- and middle- and low-income countries.