Model temelli fen öğretiminin öğrencilerin bilimsel yaratıcılık , eleştirel düşünme becerisi ve eleştirel düşünme eğilimine etkisi

Bu araştırmada, model temelli fen öğretiminin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin bilimsel yaratıcılık düzeyleri, eleştirel düşünme becerisi ve eleştirel düşünme eğilimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Yarı deneysel “öntest– sontest kontrol gruplu” desen kullanılarak yürütülen çalışmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Bornova ilçesindeki bir ortaokulda öğrenim gören 68 öğrenci (n=35 deney grubu, n=33 kontrol grubu) oluşturmuştur. Deney grubu öğrencilerine 16 ders saati boyunca “Model Temelli Fen Öğretimi” uygulanırken, kontrol grubunda aynı süre boyunca “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” Fen Bilimleri öğretim programı uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Bilimsel Yaratıcılık Testi, Eleştirel Düşünme Becerisi Ölçeği ve Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği kullanılmış; verilerin analizinde bağımlı gruplar t testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin öntest ve sontest puanları karşılaştırıldığında, eleştirel düşünme becerisi ve eleştirel düşünme eğilimi boyutlarında deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşma olduğu bulgusuna ulaşılmıştır (p < .05). Araştırmanın bilimsel yaratıcılık boyutunda ise her iki grubun grup içi öntest–sontest analizlerinde sontest lehine istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmasına karşın, gruplar arasında anlamlı bir farklılaşma saptanmamıştır (p > .05). Bu bulgular, model temelli fen öğretiminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini ve eğilimlerini mevcut müfredata göre daha fazla geliştirdiğini; ancak bilimsel yaratıcılık düzeyleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir fark oluşturmadığını ortaya koymaktadır.

This study examined the effect of model-based science education on the scientific creativity levels, critical thinking skills, and critical thinking tendencies of 5th-grade middle school students. The sample of the study, conducted using a quasi-experimental “pretest-posttest control group” design, consisted of 68 students (n=35 experimental group, n=33 control group) attending a middle school in Bornova district, Izmir, during the 2024- 2025 academic year. While the experimental group students were taught “Model-Based Science Education” for 16 class hours, the control group was taught the “Türkiye Century Education Model” Science Education program for the same duration. The Scientific Creativity Test, Critical Thinking Skills Scale, and Critical Thinking Propensity Scale were used as data collection tools in the study; dependent groups t-test, Mann-Whitney U test, and Wilcoxon signed-rank test were applied in the analysis of the data. When comparing the pretest and posttest scores of the experimental and control group students, a statistically significant difference in favor of the experimental group was found in the dimensions of critical thinking skills and critical thinking tendency (p < .05). In terms of scientific creativity, although statistically significant differences were found in favor of the posttest in the intragroup pretest–posttest analyses of both groups, no significant differences were found between the groups (p > .05). These findings reveal that model-based science education develops students' critical thinking skills and tendencies more than the current curriculum; however, it does not create a statistically significant difference in their levels of scientific creativity.