Tanbûri Cemil Bey ve İzzettin Ökte'nin tanbur taksimlerinin tahlili ve mukâyesesi

Türk müziğinde gerek icrâ gerekse makam özelliklerinin ortaya konulması açısından önemli bir yere sahip olan tanburun, icrâ anlayışında bulunduğu dönem ve icrâcılara göre farklılıklar oluşmuştur. Diğer müzik türlerinden farklı olarak Türk müziği, yoruma dayalı olarak icrâ edilen bir müzik türüdür. Türk müziği icrâ eden sanatçıların kendine has bir tavırla yapmış olduğu yorumlama teknikleri, icrâcılar arasında icrâ anlayışı bakımından farklılıklar ve benzerlikler oluşmasına sebebiyet vermiştir. Bu çalışmada, Türk müziği tanbur icrâcılarından Tanbûri Cemil Bey ve İzzettin Ökte’nin icrâ etmiş olduğu Hüseyni, Hicaz ve Acemaşiran makamlarındaki taksimler notaya alınmış ve bu sayede icrâlardan hareketle duyulan tüm işitsel içerik tahlile hazır bir şekilde materyal haline getirilmiştir. Notaya alınan icrâlar Prof. Dr. Mehmet Gönül’ün “Üslûp ve Tavır Bağlamında Türk Mûsikîsi İcrâsında Yorum Unsurları” makalesi ışığında tahlil edilmiş ve kıyas edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda; Tanbûri Cemil Bey’in tanburu daha çok mızraplı ve çarpmalı bir şekilde icra ederek dinamik bir icrâ benimsediği, İzzettin Ökte’nin daha bağlı ve uzayan seslerle icrâyı benimsediği sonucuna varılmıştır.

The tanbur, which has an important place in Turkish music in terms of both performance and makam characteristics, has differences in its performance understanding according to the period and performers. Unlike other types of music, Turkish music is a type of music that is performed based on interpretation. The interpretation techniques of the artists who perform Turkish music with a unique attitude have led to differences and similarities between the performers in terms of the understanding of performance. In this study, the taxims in Hüseyni, Hicaz and Acemaşiran maqams performed by Tanbûri Cemil Bey and İzzettin Ökte, two of the Turkish music tanbur players, were notated and in this way, all the auditory content heard from the performances was turned into material ready for analysis. The notated performances were analyzed and compared in the light of Prof. Dr. Mehmet Gönül's article “Elements of Interpretation in Turkish Music Performance in the Context of Style and Attitude”. As a result of this study, it was concluded that Tanbûri Cemil Bey adopted a dynamic performance by performing the tanbur mostly with plectrum and percussion, while İzzettin Ökte adopted a performance with more connected and extended sounds.