Cezayir millî şairi Mufdî Zekeriyyâ ve İlyâzetu'l-Cezâir adlı eseri

Cezayir edebiyatının önemli bir figürü olan Mufdî Zekeriyyâ, millî şair olmasının yanı sıra modern dönemde klasik Arap şiirini temsil etmesiyle öne çıkmaktadır. Şiirlerinde geleneğe bağlı kalarak, yaşadığı dönemin fikir ve düşüncelerini yansıtmıştır. Eserleri yalnızca Cezayir ile sınırlı kalmamış, Kuzey Afrika başta olmak üzere tüm İslam dünyasını etkilemiştir. Mufdî Zekeriyyâ'nın hayatı ve millî şair kimliği üzerine çalışmalar bulunsa da bugüne kadar herhangi bir eseri derinlemesine incelenerek edebî tarzının özellikleri ve estetik anlayışı hakkında ayrıntılı bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Mufdî Zekeriyyâ'nın edebî kişiliğinin yaşadığı dönemin siyasî, sosyal ve kültürel şartlarının etkisiyle nasıl şekillendiğini ve onun düşünce ve sanat anlayışını en belirgin şekilde yansıtan İlyâẕetu'l-Cezâir adlı eserinin muhtevası ile şekil ve üslup özelliklerini incelemektir. Bu doğrultuda şairin edebî kişiliğini yansıtan temel bir eser olarak İlyâẕetu'l-Cezâir ve ulaşılabilir diğer tüm eserleri doküman incelemesi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma kapsamında, şairin İlyâẕetu'l-Cezâir'i kendi sesinden okuduğu kayıtların çözümlemeleri ile muhteva tablosu ve grafiği, nitel verilerin nicelleştirilmesi ve sayısal analizlerinin yapılmasıyla oluşturulmuştur. İlyâẕetu'l-Cezâir'de sonunda "lâzime" (nakarat) adı verilen tekrarların yer aldığı 100 kıtanın vezinli ve kâfiyeli olması, klasik Arap şiiri formlarından esinlenilerek yenilikçi bir yaklaşım sergilendiğini gösteren bulgulardandır. Eserin nazım biçiminin Mufdî Zekeriyyâ tarafından oluşturulmuş yeni bir tür olarak kabul edilebileceği çalışmanın sonuçlarından biridir. Mufdî Zekeriyyâ'nın sanat anlayışını en iyi şekilde yansıtan İlyâẕetu'l-Cezâir adlı eserinin incelenmesiyle şairin edebî tarzı ve estetik anlayışı üzerine yapılacak bir değerlendirme, Cezayir edebiyatının daha iyi tanınmasını sağlayacağı gibi modern dönemde klasik Arap şiirine dair yenilikçi yaklaşımların keşfedilmesine de olanak sağlayacaktır.

Moufdi Zakaria, an important figure of Algerian literature, stands out with his representation of classical Arabic poetry in the modern period as well as being a national poet. In his poems, he reflected the ideas and thoughts of the period he lived in, adhering to tradition. His works were not only limited to Algeria, but also influenced the whole Islamic world, especially North Africa. Although there are studies on Moufdi Zakaria's life and his identity as a national poet, no work of his has been analysed in depth and no detailed evaluation has been made about the characteristics of his literary style and aesthetic understanding. The main purpose of this study is to examine how Moufdi Zakaria's literary personality was shaped under the influence of the political, social, and cultural conditions of his time and to analyse the content, form, and style of his work Algerian Ilyad, which most clearly reflects his thought and artistic understanding. In this direction, Algerian Ilyad as a basic work reflecting the poet's literary personality and all his other accessible works were analysed by document analysis method. Within the scope of the study, the analysis of the recordings of the poet's recitation of Algerian Ilyad in his own voice and the table and graph of its content were created by quantifying and numerical analysis of qualitative data. The fact that the 100 stanzas in Algerian Ilyad, which include repetitions called "lāzime" at the end, are in meter and rhyme is one of the findings that show an innovative approach inspired by the forms of classical Arabic poetry. One of the results of the study is that the verse form of the work can be accepted as a new genre created by Moufdi Zakaria. An evaluation of Moufdi Zakaria's literary style and aesthetics by analysing his work Algerian Ilyad, which best reflects his artistic approach, will not only provide a better understanding of Algerian literature, but will also enable the discovery of innovative approaches to classical Arabic poetry in the modern period.