Cumhuriyetten günümüze matematik eğitiminde kullanılan terimlerdeki değişimin incelenmesi

Eğitimde temel araç dildir. Bu durum düşünüldüğünde eğitimin millileşmesi ve bilimin anadille yapılması adına anlatım dilinin Türkçe olması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda yıllara göre değişime uğramayan ve herkes tarafından kabul gören Türkçeleşmiş terimler eğitimin kalitesine olumlu yönde etki edecek ve bilim yapmanın önünü açacaktır. Cumhuriyet döneminde farklı yıllara ait kitaplarda matematik eğitiminde kullanılan terimlerdeki değişimleri gözlemlemek amacıyla yaptığımız bu araştırmada; doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ilköğretim ve ortaöğretim seviyesindeki 60 kitap incelenmiştir. Çalışmanın verilerini Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Kütüphanesinden fiziksel olarak temin edilen 25 kitap, orijinallerinin taranmış hallerine dijital ortamdan erişilebilen 23 kitap ve MEB sayfasındaki ders kitaplarından 12 tanesi oluşturmuştur. İncelenen kitaplardaki terimlerden günümüz terimleri ile karşılaştırıldığında farklılık gösteren ve en az 3 farklı yılda basılmış kitaplarda karşılığı olan 39 terim seçilmiştir. Terimlerin günümüzdeki karşılıklarını bulmak için 5 farklı sözlükten faydalanılmıştır. Karşılığı bulunan terimler cebir ve geometri alanları göz önünde bulundurularak ilköğretim ve ortaöğretim kademelerine göre başlıklara ayrılmıştır. Bulgular kısmında, seçilen terimlerin farklı yıllarda basılan kitaplardaki karşılıkları verilmiştir. Bu karşılıklara göre terimlerden bazılarının yıllara göre büyük farklılık göstermeyip aynı kaldığı, bazılarının ise kısa zaman aralıklarında değişime uğradığı tespit edilmiştir. Bu değişimlerde terimlerden bazılarının Türkçe karşılıklarının yerine yabancı karşılıklarının kullanıldığı, bazı terimlerde ise sadece harf değişikliklerinin olduğu görülmüştür. Ayrıca 1938 yılı ve öncesinde basılan kitaplarda sadece terimlerin değil kitaptaki anlatım dilinin de günümüzdekinden farklı olduğu gözlenmiştir. Geçmişten günümüze kadar süregelen bu farklılıklar Türkçenin bilim dil olmasını engellemiş, terimlerde birliğin sağlanamamasına sebep olmuştur. Sonuç olarak bilimsel ve matematiksel terimlerin kalıcı ve ortak olması, eğitimin kalitesinin artması ve Türkçenin bilim dili olmasında büyük önem taşımaktadır.

The main tool in education is language. Considering this situation, it is a great importance that the language of expression is Turkish in order to nationalize education and conduct science in the mother tongue. In this context, Turkish terms, that haven’t changed over the years and are accepted by everyone, will positively affect the quality of education and pave the way for doing science. In this research, which we conducted to observe the changes in the terms used in mathematics education in the books of different years in the Republican period, 60 books at primary and secondary education levels were examined by using the document analysis method. The data of the study consisted of 25 books physically obtained from Necmettin Erbakan University Ahmet Keleşoğlu Library, 23 books of which originals can be accessed from the digital environment and 12 of the textbooks on the MEB page. Among the terms in the examined books, 39 terms that differ when compared with today's terms and have equivalents in books which published in at least 3 different years were selected. In order to find the current equivalents of the terms, 5 different dictionaries were used. The corresponding terms are divided into headings according to primary and secondary education levels, taking into account the fields of algebra and geometry. In the findings section, the equivalents of the selected terms in the books published in different years are given. According to these equivalents, it was determined that some of the terms did not differ greatly over the years, but remained the same, while some of them changed in short time intervals. In these changes, it was seen that some of the terms were used with their foreign equivalents instead of their Turkish equivalents, and there were only letter changes in some terms. In addition, it has been observed that not only the terms but also the language of expression in the books published in 1938 and before is different from today's. These differences from the past to the present have prevented Turkish from being a scientific language and have led to the inability to achieve unity in terms. As a result, the fact that scientific and mathematical terms are permanent and common is of great importance in increasing the quality of education and making Turkish the language of science.