İzmir Ahmet Piriştina Kent Arşiv ve Müzesinde bulunan 16. ve 17. yüzyıl el yazması eserlerin tezyini açıdan incelenmesi

Geleneksel sanatlar, eski çağlardan günümüze medeniyetlerin bilgi ve birikimiyle şekillenmiş; hat, minyatür ve tezhip gibi alanlarda tarih boyunca özgün ve zarif örnekler ortaya konmuştur. Kadim sanat anlayışı, geçmişin izlerini günümüze taşıyarak kültürel sürekliliği sağlamış ve her dönemde sanat ile bilime yeni açılımlar sunmuştur. Bu bağlamda, döneme ait süslemeler ve nadide yazma eserler, kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında büyük önem taşımaktadır. İslam coğrafyasındaki el yazması kitapların korunarak günümüze ulaşması, geleneksel sanatların gelişimi için yeni keşif yollarını beraberinde getirecektir. Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıyan İzmir Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi hem resmi bir arşiv kurumu hem de kamusal hizmet sunan bir kültür yapısı olarak işlev görmektedir. Koleksiyonunda yer alan kıymetli yazma eserler, bu çalışmanın temel inceleme alanını oluşturmaktadır. Tezhip sanatı odağında şekillenen bu çalışmanın birinci bölümünde, konuya dair tanımlama, amacı, kapsamı ve yöntemsel çerçeve sunulmuştur. İkinci bölümde Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müze tarihi hakkında bilgiler aktarılmış; üçüncü bölümde ise müzede bulunan yazmaların kataloglar halinde tezyinat özellikleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, örneklerin ait olduğu dönemsel ve teknik özellikler belirlenmiş; değerlendirme ve sonuç bölümünde genel bir senteze ulaşılmıştır.

Traditional arts have been shaped by the knowledge and heritage of civilizations from ancient times to the present, producing unique and refined examples throughout history in areas such as calligraphy, miniature, and illumination. This ancient artistic understanding has preserved historical traces and ensured cultural continuity, contributing to both art and science in every era. In this context, decorative elements and rare manuscript works from the respective periods play a significant role in transmitting cultural heritage to future generations. The preservation of handwritten books across the Islamic world and their survival to the present day paves the way for new explorations and enhances the development of traditional arts. The Izmir Ahmet Piriştina City Archive and Museum, the first of its kind in Türkiye, functions both as an official archive and as a public cultural institution. The valuable manuscript works in its collection form the main focus of this study. This research, centered on the art of illumination, presents in the first chapter the conceptual framework, objectives, scope, and methodology of the study. The second chapter outlines the history of the Ahmet Piriştina City Archive and Museum, while the third chapter offers an analysis of the decorative features of the manuscripts preserved in the museum, organized by catalog. Based on the findings, the stylistic and technical characteristics of the samples have been identified, and a general synthesis is presented in the evaluation and conclusion section.