Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadında Kötü Muamele Yasağının Etkili Soruşturulması

Kötü muamele yasağını etkin bir şekilde soruşturma yükümlülüğü net olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi metninde bulunmayan, Sözleşme’nin birinci, üçüncü ve on üçüncü maddeleri doğrultusunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin gerçekleştirdiği tetkikler neticesinde meydana gelmiş bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün ihlal edildiğine dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne çok sayıda başvuru yapılmaktadır. Yöneltilen bu iddialarda Mahkeme, “dinamik yorum” ilkesine bağlı olarak, üzerindeki yükümlülüğü, vermiş olduğu farklı kararlarla açıklamıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, kötü muamele yasağı kavramına, uluslararası ve bölgesel düzeyde yasağın kapsadığı durumlar üzerinde gerçekleştirilmiş olan düzenlemelere ve bilhassa kötü muameleye uğramama hakkını muhafaza edecek sözleşmelere değinilmiş, bu bağlamda yasağın getirdiği koruma alanıyla normatif alanı belirlenmiştir. Akabinde kötü muamele yasağı kapsamında ortaya çıkan kavramların açıklamaları yapılarak yasağın teorik çerçevesi de çizilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci ve son bölümünde ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile çerçevesi oluşturulmuş koruma dinamiği ve bu koruma dinamiğini ortaya çıkaran kararlardan bahsedilmiş daha sonra ise detaylı bir şekilde kötü muamele yasağı ile yasaklanmış olan işkence, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele veya ceza kavramları ele alınmış, bu yükümlülükle birlikte devletin yerine getirmeyi taahhüt ettiği yükümlülükler detaylıca açıklanmıştır. Kötü muamele yasağı kapsamında devletin yüklenmiş olduğu usuli yükümlülük yani kötü muameleyi etkili biçimde soruşturma yükümlülüğü çalışmanın amacı bağlamında ayrıca incelenmiş, bu yükümlülük dahilinde devletin görevleri belirlenmiş ve ardından da bu yükümlülük doğrultusunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları literatüre güncel bir bakış açısı kazandırarak değerlendirilmiştir.

The obligation to effectively investigate the prohibition of ill-treatment is an obligation that is not clearly found in the text of the European Convention on Human Rights (ECHR), but emerged as a result of the examinations carried out by the European Court of Human Rights (ECtHR) in line with the first, third and thirteenth articles of the Convention. Numerous applications are made to the ECtHR regarding the violation of this obligation. In these allegations, the Court has explained the obligation on it with different decisions, depending on the principle of "dynamic interpretation". In the first part of the study, the concept of the prohibition of ill-treatment, the regulations made on the situations covered by the ban at international and regional level, and especially the agreements that will preserve the privilege of not being ill treated, have been mentioned, and in this context, the protection area and the normative area brought by the ban have been determined. After that, explanations of the consepts arising under the prohibiton of ill-treatment were made and the theoretical framework of the prohibition was also tried to be drawn. In the second and last part of the study, the dynamic of protection framed by the ECHR and the decisions that reveal this protection dynamic are mentioned, and then the concepts of torture, inhuman and degrading treatment, or punishment, which are prohibited with the prohibition of ill-treatment, are discussed in detail. The obligations that it undertakes to fulfill are explained in detail. The procedural obligation of the state within the scope of the prohibition of ill-treatment, that is, the obligation to effectively investigate the ill-treatment, was also examined in the context of the purpose of the study, the duties of the state were determined within this obligation, and then the ECHR decisions were evaluated by giving a current perspective to the literature in line with this obligation.