İbn Hicce el-Hamevî ve Hizânetü'l Edeb ve Gâyetü'l Ereb adlı eseri

Bu çalışmada Memlükler dönemi ediplerinden İbn Ḥicce’nin “Ḫizânetü’l-edeb ve ġâyetü’l-ereb” adlı dil, edebiyat, belâgat, tenkit, tarih, teracim, nazım ve nesir gibi pek çok alanda önemli bilgiler ihtiva eden ansiklopedik eseri tahlil edilmiştir. Çalışma, bir giriş ve üç bülümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, problemi, amacı, önemi, sınırlılıkları, yöntemi, konuyla alakalı belli başlı kaynaklar ve araştırmada yararlanılan kaynakların üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde İbn Ḥicce’nin yaşadığı dönemin siyasî, sosyal, ilmî ve kültürel dokusuna dair bilgiler sunulmuş; ardından İbn Ḥicce’nin hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde bedî‘ ilminin tarihçesi, bedî‘iyyât kasidelerinin ortaya çıkışı, özellikleri, Arap edebiyatındaki yeri ve ilk bedî‘iyyât kasidelerinden bahsedilecek olup devamında İbn Ḥicce’nin bedî‘iyyesinin mukaddimesi, dili ve muhtevası, içerdiği sanatlar, bedî‘iyyesi ve şerhinde takip ettiği yöntem ve istişhatları ele alınacaktır. Üçüncü ve aynı zamanda son bölümde bedî‘iyyâtkasidesinin ihtiva ettiği sanatlar tek tek ele alınmış, tanımları yapıldıktan sonra yer yer ayet, hadis, şiir ve nesir örnekleriyle konu pekiştirilmiştir. Her sanatın sonunda da İbn Ḥicce’nin beyti verilip gerekli izahlar yapılmıştır.

This study analyzes the encyclopedic work K͟ hizânat al-Adab wa Ghâyat al-Arab by Ibn Ḥijja al-Ḥamawî, one of the prominent literary figures of the Mamluk period. The work encompasses significant content in various fields, including language, literature, rhetoric, literary criticism, history, biography, poetry, and prose, and holds an important place in classical Arabic scholarship. The thesis consists of an introduction and three main chapters. The introduction presents the research topic, problem, purpose, significance, limitations, methodology, primary sources relevant to the subject, and the references utilized in the study. The first chapter offers a general overview of the political, social, intellectual, and cultural context of the period in which Ibn Ḥijja lived, followed by a discussion of his life, literary personality, and works. The second chapter examines the historical development of the science of badîʿ, the emergence and characteristics of badîʿiyyât odes, and their place in Arabic literature. It then delves into the preface, language, content, rhetorical devices, and artistic elements found in Ibn Ḥijja’s badîʿiyya, as well as the exegetical approach and references he employed in his commentary. The third and final chapter focuses on the rhetorical devices contained within the badîʿiyya poem. Each device is addressed individually with definitions, and the analysis is supported by selected examples from the Qur’an, ḥadîth, poetry, and prose. At the end of each section, a relevant verse by Ibn Ḥijja is cited and thoroughly explained.