"Hatâen, Unutarak ve Zorlanılarak Yapılan Şeylerden Hesap Sorulmayacağını" Bildiren Hadisin Sened ve Metin Yönünden Değerlendirmesi

Temel İslam bilimleri temelde Kur'ân ve sünnet merkezli olup, bu bilimlerin birbirinden ayrı olarak düşünülmesi imkânsızdır. Her bir disiplin bir diğeriyle kuvvetli bir irtibat halindedir. Bu doğrultuda İslam Hukuk doktirininde ukûbâttan muamelâta kadar birçok konuyla bağlantılı olan hata, nisyân ve ikrâhla ilgili hükümlerin teorik temeline ışık tutan tartışmalarda Hz. Peygamber'in "ümmetinden hatâen, unutarak ve zorlanılarak yapılan şeylerin kaldırıldığını veya Allah Teâlâ'nın bunları bağışladığını" belirten hadisin yorumu öncelikli bir yere sahip olmuştur. İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde hadisin bütün tarikleri imkân ölçüsünde tespit edilmiş olup, her bir tarik sened ve metin yönünden incelemeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde ise birinci bölümdeki bilgiler doğrultusunda hadis sened ve metin tenkidine tabi tutulmuştur. Bu noktada hadisin nasıl anlaşılması gerektiği sorusuna cevap aranarak, hadisin İslâm Hukuk literatüründe hangi konumda ve nasıl değerlendirildiğine dair birtakım tespitler ortaya konulmuştur.

"Basic Islamic Sciences" are essentially based on Quran and Sunnah, and these sciences are inseparable from each other. Each discipline has a strong connection to another. The comment on the hadith from Prophet Muhammed that states that "actions performed by mistake, oblivion or force are forgiven by Allah" has a priority in discussions which shed lights on the theorical roots of mistake, oblivion and force terms, which are connected to many disciplines from punishments to transactions in Islamic Law doctrine. This study consists of two parts. In the first part all variants of the hadith are detected and each variant is investigated in terms of their isnad and text. In the second part the hadith is criticized in terms of isnad and text, according to the information from first part of this study. At this point the answer to the question of how this hadith should be understood is sought and some determinations on how this hadith should be evaluated in Islamic Law literature are made.