Basımı olan Şeyh Safi Buyruklarının karşılaştırmalı incelemesi

Alevîlik, özellikle son 35-40 yılda akademik çevrelerde yoğun şekilde ele alınan bir çalışma konusu olmuştur. Ancak Alevîliğin özgün kaynaklarının yeterince tanınmaması ve genellikle sözlü kültüre dayalı bilgilere itibar edilmesi, çeşitli bilgi kirliliklerine yol açmıştır. Bu bilgi kirliliğinin önlenmesi ve Alevîliğin doğru anlaşılması, yazılı kaynaklara dayalı çalışmalara olan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Alevîliğin temel yazılı kaynaklarından biri olan Buyruklar, inanç esaslarını, ahlaki ilkeleri ve toplumsal düzenlemeleri içermesi bakımından özel bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, Şeyh Safî’ye nispet edilen Buyruk metinlerinin Türkiye Türkçesine yapılmış dört farklı çevirisi incelenmiştir. Söz konusu çeviriler; Doğan Kaplan, Rıza Yıldırım, Ahmet Taşğın ve Sönmez Kutlu tarafından yayımlanmış metinlerdir. Bu tezde çeviriler; içerik, dil özellikleri ve kullanılan yazma nüshalar açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İlk olarak Alevîliğin inanç ve sosyal yapısına dair genel bilgiler sunulmuş, ardından Buyruk metinlerinin tarihi ve içeriğine dair tanıtıcı bilgiler verilmiştir. Çalışmanın amacı, mevcut Buyruk çevirilerine dair genel bir bakış açısı kazandırmak, farklılıkları ortaya koymak ve bu metinleri kullanacak araştırmacı ve okuyuculara yol göstermektir.

Alevîsm has been a subject of intense academic focus, especially over the past 35 to 40 years. However, the insufficient recognition of Alevîsm’s original sources and the tendency to rely primarily on information derived from oral culture have led to various forms of misinformation. Preventing such misinformation and achieving an accurate understanding of Alevîsm highlight the need for studies based on written sources. Among Alevîsm’s fundamental written sources, the Buyruks hold special significance, as they contain the essential tenets of faith, moral principles, and social regulations. This study examines three different Turkish translations of the Buyruk texts attributed to Sheikh Safi. These translations were published by Doğan Kaplan, Rıza Yıldırım, and Sönmez Kutlu. The thesis presents a comparative analysis of these translations in terms of content, linguistic features, and the manuscript versions used. It begins with a general overview of the religious and social structure of Alevîsm, followed by introductory information about the historical context and content of the Buyruk texts. The aim of this study is to provide a comprehensive perspective on the existing Buyruk translations, to highlight the differences among them, and to offer guidance to researchers and readers who intend to engage with these texts.