Azerbaycanlı Müfessir Bakuvi'nin Keşfü'l Hakayık isimli tefsirinde ahkam ayetleri

Bu çalışmada Azerbaycan Türkçesinde ilk tefsir olma özelliğini taşıyan Bakuvi (ö. 1938)'nin Keşfü'l-Hakayık an-Nüketi'l Ayati ve'd-Dakayık isimli tefsirinde ahkam ayetleri mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Şii ve Sünni müfessirlerin görüşleri Bakuvi'nin görüşleri ve tercihleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmanın en önemli amaçlarından biri mezhep çatışmalarının arttığı bir zamanda taassuptan uzak birleştirici bir üslupta yazılmış bu tefsiri tanıtmak ve yüz yıl önce olduğu gibi şimdi de ümmeti ittihat ve ittifaka çağırmaktır. Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde müfessirin şahsiyeti, faaliyetleri ve ilmi kimliği araştırılmış, eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde ahkam ayetleri, Şii ve Sünni kaynaklar ve klasik tefsirler kullanılarak delillendirilmiş, Bakuvi'nin de bu konulardaki görüşleri nakledilmiştir. Bu çalışmada Azerbaycan Türkçesinde ilk tefsir olma özelliğini taşıyan Bakuvi'nin Keşfü'l-Hakayık isimli tefsirinde ahkam ayetleri ile ilgili görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

In this study, the interpretation named ''Kashf al-Haqayıq an-Nukat al-Ayat wa al-Daqayıq" of Müfessir Bakuvi (d. 1938) who is form Azerbaijan, was evaluated as comparative. The views of the Shi'ite and Sunni observers were compared with the views and preferences of Bakuvi (d. 1938). One of the most important aims of the study is to introduce this interpretation in a unifying style faraway from fanaticism in a time when sectarian conflicts are increasing, and to invoke the ummah to unity and alliance as it was a hundred years ago. In the first part of our study, which consists of introduction and two chapters, the personality, activities and scientific identity of the glossator were searched for, and his works were introduced. In the second chapter, the verses of ahkam were evidenced by referring to Shiite and Sunni sources and classical exegesis, and Bakuvi's views on these issues were given. In this study, it is aimed to evaluate the views of Bakuvi, which is the first commentary in Azerbaijani Turkish, on the verses of ahkam in the gloss named Kashf al-Haqayıq.