Zerkeşî'nin (v. 794/1392) el-Mensûr fi'l-Kavâ'id adlı eserindeki hadislerin değerlendirilmesi

İlk asırdan itibaren küllî ve fer’î kâideleri belirleyen âlimler, Allah Rasulü’nün sözlerinden istifade etmişlerdir. Bu bakımdan İslam Hukukundaki kâidelerin dayanak noktası ayetlerle birlikte hadisler olmuştur. Bu tez, VIII. asrın önemli fıkıh âlimlerinden Zerkeşi’nin kavâid alanında, türünün ilk örneği olarak alfabetik şekilde kaleme aldığı el-Mensûr fi’l-kavâ‘id adlı eserinde kullandığı hadislerin sıhhat durumunu tespit etmek, Zerkeşi’nin hadisçiliğinin anlaşılmasına katkı sağlamak, hem de kâidelerin dayandığı rivayetlerin sıhhat durumunu tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Tahriç çalışması mahiyetinde olan tezimiz giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde konu, amaç ve yöntemden bahsedilmiştir. Birinci bölümde Zerkeşi’nin hayatı, ilmi şahsiyeti, eserleri ve özelinde el-Mensûr fi’l-kavâ‘id ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, eserde geçen 129 adet rivayetin rical değerlendirmeleriyle tahricleri, araştırmanın metod bölümünde belirtilen tahriç usullerine göre yapılmış ve rivayetlerle ilgili sahih, hasen ve zayıf vb. olarak verilen hükümler tablolar halinde verilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın sonuç kısmında ise hadislerin tahlil ve değerlendirilmesi sonucunda elde edilen bulgular değerlendirerek çalışma tamamlanmıştır.

Since the first century, the scholars, who have determined the main and sub principles, have benefited from the words of Prophet Muhammed (pbuh) Hence, the main principles in Islamc Law have been based upon hadiths together with verses. This thesis has been prepared in order to determine the authenticity of hadiths Zarkashi, one of the most important fiqh scholars of 8th century, used in al-Mansour fi’l-qawaid, the first of its kind as written in alphabetical order; to contribute to understanding of Zarkashi as a fiqh scholar; and also to determine the authenticity of narrations on which the main principles base. Our thesis, prepared as a study and assessment of hadiths, consists of two sections. In the introduction part, topic, objectives and methods are mentioned. In the first section, some information has been given about Zarkashi’s life, his scholarship, and al-Mansour fi’l-qawaid. In the second part, assessment and evaluation of 129 hadiths, which were mentioned in the work, have been carried out according to the principles stated in the methods part of the survey and these hadits have been decided as authentic, good or weak. In the final part of the study, findings which were obtained as a result of assessment and of hadiths, have been evaluated.