Batı Türkistan Bölgesinde Şâdi Töre Cihangiroğlu tarafından yazılan Manzum Siyer-i Şerif (İnceleme-metin)

Türklerin Gök- Tanrı inancı ile ilgili olarak, bize ulaşan kitabelerde "Tengri'nin inayeti" ifadesi, ve yardımı, iyilikleri gibi sebeplerle Tengri'ye şükür temalı anlatımlar geçer. Türkler, VIII. yy.da topluluklar hâlinde Müslüman olmaya başlamaları ile beraber düşünce, edebiyat, kültür ve dil gibi pek çok alanda değişiklikler yaşamış ve bu değişime de kısmen uyum sağlamışlardır. Çalışmamızda Doğu Türkçesi ile yazılmış olan manzum bir siyeri, dönemin şartları, coğrafyanın etkileri ve dili açısından incelemeyi hedefledik. Çalışmamızın giriş bölümünde dinî- edebî ürünlerin tasnîfi, siyer konulu türler ve meşhur siyerler ile Türk dünyasında siyerin gelişimi konu edilmiştir. Kendisi hakkında pek az bilgiye ulaşabildiğimiz müellifimiz Şâdi Töre Cihangiroğlu (1855- 1933), hayatı ve eserleri ile birinci bölümün konusudur. İki adet taş baskı ve bir adet matbu baskısına ulaşabildiğimiz manzum siyerin tanıtımı ikinci bölümde yapılmıştır. Metnin transkripsiyonlu hali de üçüncü bölümde yer alır.

In the inscriptions that have reached us there are thankful expressions with the theme of "Tengri's grace" for his help and goodness, regarding the belief in the Gök-Tengri of the Turks. After the Turks started to become Muslims in the 8th century in large groups, they experienced changes in many fields, such as thought, literature, culture and language, and they partially adapted to this change. In our study, we aimed to examine a poetic biography written in Eastern Turkish in terms of the conditions of the period, the effects of geography and its language. In the introductory part of our study, the classification of religious-literary products, genres with the theme of siyar, famous sirahs and the development of siyar in the Turkish world are discussed. Our author, Shadi Tore Zhangiruly (1855-1933), about whom we have little information, is the subject of the first chapter with his life and works. The introduction of the poetic sirah, where we can access two lithographs and one printed edition, was made in the second part. The transcription of the text is also included in the third chapter.