Foramen Jugulare'nin güvenli cerrahi bölgesi için anatomik belirleyiciler: BT'ye dayalı bir çalışma

Foramen jugulare, kranial sinirlerin geçtiği foramenler içerisinde en karmaşık ve cerrahi olarak erişilmesi en zor foramen olarak kabul edilir. Literatürde, foramen jugulare’nin morfometrik yapısını inceleyen birçok kadavra çalışması bulunmasına rağmen, çevresindeki anatomik yapılarla birlikte değerlendirildiği ve bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinde yapılan araştırmalar oldukça sınırlıdır. Çalışmamızın amacı, foramen jugulare ve çevresindeki anatomik yapıları bilgisayarlı tomografi görüntülerinde incelemek ve cerrahi güvenliği artırmaya yönelik yeni veriler elde etmekti. Ayrıca çalışmamızda, lateral ve posterior yaklaşımlar için güvenli cerrahi alanlar belirlenerek, cerrahların nörovasküler yapıları koruyacak en uygun cerrahi koridoru oluşturmalarına yardımcı olmak amaçlandı. Bu çalışmada, 18-79 yaş aralığındaki 200 hastaya ait (100 erkek, 100 kadın) bilgisayarlı tomografi görüntüleri retrospektif olarak incelendi. 3D-SLICER yazılımı kullanılarak, aksiyal düzlem ve üç boyutlu görüntüleme ile foramen jugulare ve komşu yapılara ait morfometrik ölçümler yapıldı ve varyasyonlar kaydedildi. Foramen jugulare’nin çap ve alan ölçümleri sağ tarafta anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Processus jugularis’in üç seviyede ölçülen kemik kalınlığının sinus sigmoideus’a yaklaştıkça belirgin şekilde arttığı gözlendi. Processus jugularis’in alanı minimum 209,8 mm2 , maksimum 588,7 mm2 olarak ölçüldü ve rezeksiyon için kritik referans aralığı belirledi. Nervus facialis’in içerinde tanımlandığı üçgenin alanı minimum 30,79 mm2 , maksimum 172,31 mm2 olarak bulundu. Foramen jugulare ile condylus occipitalis’in anterior ve posterior uçları arasındaki en kısa mesafe sırasıyla 12,63 mm ve13,26 mm ölçüldü. FJ-PMuzaklık ve FJ-SSuzaklık parametrelerine ait ölçümler; solda anlamlı derecede daha yüksek bulundu ve yaşla birlikte anlamlı olarak arttığı görüldü. Her iki cinsiyette sağda ve solda toplam 12 processus jugularis pnömotizasyonu saptandı. Foramen jugulare’de her iki tarafta toplam 28 septum tespit edildi. Çalışmamızda elde ettiğimiz verilerin, foramen jugulare’nin morfolojik yapısı ve varyasyonları hakkında kapsamlı bir veri tabanı oluşturacağını düşünüyoruz. Ayrıca komşu yapılarla olan ilişkisini ortaya koyan bulgularımızın, cerrahi yaklaşımlarda en uygun koridorun belirlenmesine ve kritik nörovasküler yapıların korunmasına katkı sağlayacağına inanıyoruz.

The jugular foramen is considered the most complex and surgically challenging foramen among the foramina through which cranial nerves pass. Although numerous cadaveric studies have examined the morphometric structure of the foramen jugulare, research evaluating it in conjunction with surrounding anatomical structures and studies conducted on computed tomography images remain quite limited. The aim of our study was to examine the jugular foramen and its surrounding anatomical structures on computed tomography images and to obtain new data to enhance surgical safety. Additionally, our study aimed to determine safe surgical zones for lateral and posterior approaches, assisting surgeons in establishing the most suitable surgical corridor to preserve neurovascular structures. In this study, computed tomography images of 200 patients (100 males, 100 females) aged between 18 and 79 years were retrospectively analyzed. Using 3D-SLICER software, morphometric measurements of the jugular foramen and adjacent structures were conducted in the axial plane and three-dimensional imaging, and variations were recorded. The diameter and area measurements of the jugular foramen were found to be significantly higher on the right side. The bone thickness of the jugular process, measured at three levels, was observed to increase significantly as it approached the sinus sigmoideus. The area of the jugular process ranged from a minimum of 209.8 mm² to a maximum of 588.7 mm², defining a critical reference range for resection. The area of the triangle containing the facial nerve ranged from a minimum of 30.79 mm² to a maximum of 172.31 mm². The shortest distance between the anterior and posterior ends of the jugular foramen and the occipital condyle was measured as 12.63 mm and 13.26 mm, respectively. The measurements of the FJ-PMdistance and FJ-SSdistance parameters were significantly higher on the left side and showed a significant increase with age. A total of 12 jugular process pneumatizations were detected bilaterally in both sexes. Additionally, 28 septa were identified in the jugular foramen on both sides. We believe that the data obtained in our study will contribute to establishing a comprehensive database on the morphological structure and variations of the jugular foramen. Furthermore, our findings regarding its relationship with neighboring structures are expected to aid in determining the most suitable surgical corridor and in preserving critical neurovascular structures during surgical approaches.