Türk edebiyatında mecmûa ve Mecma'-ı Gevher-i Esrâr (İnceleme- metin)

Türk edebiyatında ilk örneklerinin XV. yüzyıldan itibaren verilmeye başlandığı mecmûalar, edebiyat araştırmacıları için önemli kaynaklar arasında yer alır. Mecmûalar ve özellikle de şiir mecmûaları üzerine yapılan araştırmalar, mecmûaların hem yapılan araştırmalara kaynaklık ettiğini hem de araştırmaları çeşitli yönlerden tamamladığını göstermektedir. Gün geçtikçe değeri artan şiir mecmûaları yapılacak çalışmalarla gün yüzüne çıkmayı beklemektedir. Çalışmamıza konu olan Mecma‘-ı Gevher-i Esrâr isimli şiir mecmûası Muğla’nın Ula ilçesinde h. 1 Şevval 1331, m. 3 Eylül 1913 tarihinde yazılmıştır. İçerisinde 44 şairden 147 adet manzûme bulunmaktadır. Çalışmamızda ilk olarak mecmûalar üzerinde durulmuş; mecmûanın tanımı, tarihsel gelişimi, şekil ve muhteva özellikleri, tasnifi ve günümüz araştırmacılarına sağladığı faydalardan bahsedilmiştir. Daha sonra çalışmamıza konu olan şiir mecmûasının tavsifi ve incelemesi yapılmış, mecmûada şiirleri bulunan şairlerin kısa biyografileri aktarılmıştır. Mecmûa içerisinde bulunan şiirlerin genel dökümü tablo şeklinde verildikten sonra transkripsiyonlu metne yer verilmiştir. Mecmûa içerisinde bulunan manzûmeler, şairlerin divanları ile karşılaştırılarak incelenmiştir.

Majmuas (collections), the first examples of which in Turkish literature have begun to be composed since 15th century, are among the most important sources for literature researchers. Studies on collections, particularly collections of poems indicate that majmuas both constitute a source for researches and also complement them in a variety of aspects. Collections of poems which day after day become more precious await to be discovered. The subject of our study is Majma' Gawhar Asrar, a collection containing 147 poems from 44 poets, composition of which completed in Ula, a district of Muğla on September 3, 1913 (Shawwal 1, 1331). Firstly introducing majmuas, the study deals with the definition of majmua, its historical development as a literature genre, the form and content features of this genre, its composition and the advantages which it offers to contemporary researchers. Following the introduction of majmua, a description and review of the abovementioned collection of poems is presented, along with brief biographies of the poets whose poems are quoted in the collection. After indexing the poems in the work in a table, the transcribed text of the collection is provided. An examination of the poems is made through comparing them with the ones in the divans of their poets.