Sebilürreşad Dergisi örneğinde Osmanlının son döneminde kadının eğitimine bakış

Tanzimat’ın ilanı, Osmanlı toplumunda kadının sosyal statüsünün yükseltilmesive eğitiminin arttırılması için bir başlangıç olmuştur. Kadına yatırımın geleceğe yatırım olduğunu anlayan Osmanlı aydınları ve yöneticileri kadının eğitimine yoğunlaşıp kadının, İslâm’ın ön gördüğü statüyü kazanması için çaba sarf etmişlerdir. Sebilürreşad Dergisi, Osmanlının son döneminde ve Cumhuriyetin ilk yıllarında yayınını sürdürmüş ve çok faydalı ve aydınlatıcı fikirler ortaya koymuştur. Kadınların eğitimi konusunda Sebilürreşad Dergisi’nin ortaya koyduğu çaba göz ardı edilemez. Sebilürreşad Dergisi örneğinde Osmanlı’nın son döneminde kadının eğitimi tartışmalarını tarafsız bir şekilde ortaya koymayı amaçladığımız bu çalışmanın Osmanlı Dönemi kadın eğitimindeki olumsuz ön yargıyı kıracağına inancımız tamdır. Çalışmada, Sebilürreşad Dergisi’nin tamamı taranmış; sadece iki tane olumsuzluk içeren yazıya rastlanmıştır. Bunlarda olumsuz yaklaşım değil kız erkek karışık eğitim ile ilgili tenkid (eleştiri) vb. yazılarıdır. Tanzimat ile başlayan kadının eğitimli, bilinçli olması ile toplumunda güçlü olacağına dair düşüncenin hayata geçirilmesi kolay olmamıştır. Kadınların toplumsal konumlarının güçlendirilmesi, kadının eğitimli olması fikri hep savunulmuştur. Sebilürreşad müellifleri de bunlardan bazılarıdır.

Declaration of Tanzimat (or so-called ‘Reorganization’) represents a startingpoint of promotion of female education and betterment of woman’s social statusin Ottoman society. In this period, members of Ottoman intelligentsia andadministrative class seem to understand that the improvement of the woman’srole will be crucial for the future of the society itself, and therefore enhancing offemale education was deemed vital in order to restore her elevated status previously set forth by the religion of Islam. The Journal of Sabil ar-Rashad,published during the period comprising the final era of Ottoman Empire andfirst years of the Republic, became a receptacle of many valuable andstimulating ideas. Its role in promoting female education cannot be underestimated. In this study I will try to abolish the widespread preconception pertinent to the female education in Ottoman Empire by reviewing somediscussions found in numerous issues of the Journal of Sabil ar-Rashad. Accordingly, as an outcome of thourough scanning of all issues of the journal, Icame across only two articles which can be considered as negative towardsfemale education. Even though these articles are mainly centered on criticisingmixed education. The idea that raising awareness about female education willeventually result in stronger and more stable society was not easy to establish.But once put into words by Sabil ar-Rashad columnists, the idea of adequatefemale education and its direct effects on the wellbeing of the society slowly became an indisputable fact.