Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin toplumsalcinsiyete ilişkin tutumları: Ankara il merkezi örneği

“Toplumsal cinsiyet” (gender) kavramı, toplumsal açıdan kadınlık ve erkeklik konularında öğrenilmiş kalıpları ifade eder. Bu konudaki çalışmalar genellikle kadın üzerinden hareket etmektedir. Bu kavram, bireylerin toplum içerisinde etkin bir rol oynaması ve toplumla uyumlu bir şekilde yaşamasıyla birlikte haklarını bilmesi ve kullanabilmesiyle yakın ilişki içerisindedir. Bu haklardan biri olan eğitim, bireyin diğer haklarını bilmesi ve kullanması açısından son derece önemlidir. Bu düşünce ve yaklaşımın temel alındığı tezimizde, “toplumsal cinsiyet” kavramının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenleri arasındaki bilinilirliğinin ve öğrencilere ne şekilde aktarıldığının araştırılması yapılmıştır. Çalışmanın amacı, “toplumsal cinsiyet” olgusuna din ve ahlak gibi herkesi ilgilendiren bir konuda eğitim veren öğretmenlerin konu hakkında ne gibi bilgilere sahip olduklarının araştırılmasıdır. Söz konusu olgulardan hareketle “toplumsal cinsiyet” konusundaki bilinç ve gelişmelerin Türkiye’de kadının almış olduğu eğitimin bireysel ve toplumsal açıdan yansımalarına yönelik bir durum saptaması yapılmıştır. Bu amaçla feminizmin ve kadın haklarının toplumsal açıdan önemi üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede araştırma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, “cinsiyet” ve “toplumsal cinsiyet” kavramları incelenerek konuyla ilgili teorik bilgiler aktarılmış; Öğrencinin Adı Soyadı Sümeyra TEMİZHAN Numarası 128102061020 Ana Bilim / Bilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı Programı Tezli Yüksek Lisans X Doktora Tez Danışmanı Dr. Öğr. Üyesi Arif KORKMAZ Tezin Adı Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Toplumsal Cinsiyete İlişkin Tutumları: Ankara İl Merkezi Örneği iii Türkiye’de “toplumsal cinsiyet” konusundaki değişimi ve dönüşümleri tespit etmek amacıyla, Osmanlı’dan günümüze kadının toplumsal alandaki yeri hakkında akademik araştırmalar ve istatistiki verilerden yararlanarak inceleme yapılmıştır. İkinci bölümde, feminizm konusu araştırılarak feminist hareketlerin kadına bakışı incelenmiş, feminizmin tarihsel süreci araştırılmıştır. Üçüncü bölümde, toplumsal cinsiyet ve din konusu ele alınmıştır. Dinlerin kadına bakış açıları araştırılmıştır. Son bölümde ise Ankara’nın merkez ilçelerinde bulunan okullardaki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerince cevaplandırılmış “toplumsal cinsiyet” konulu anketin sonuçları istatistiksel olarak analiz edilmiştir.

The concept of gender, socially refers to the patterns learned in the subjects of feminity and masculinity. Gender studies generally act on women. This concept is closely related to the fact that individuals play an active role in society and live in harmony with the society and know and use the irrights. Education, which is one of these rights, is extremely important in terms of knowing and using other rights. Based on this idea and approach, in our thesis, it has been investigated how the concept of gender is a known concept among the teachers of Religious Culture and Moral Knowledge and how the subject is conveyed to the students. The aim of the study is to investigate how the teachers who teach in a subject that is relevant to everyone, such as religion and morality, have mentioned or have information about the subject. Based on these facts, a situation of gender has been determined for the individual and social reflections of education received by women in Turkey. In this respect, the social importance of feminism and female rights are emphasized. The study consists of four parts. In the first chapter, the concepts of gender and gender are discussed and a broad the oretical knowledge is obtained. In order to determine the gender perception in Turkey, taking advantage of academic research has been conducted and statistical data about the place of women in the social area of the Ottoman Empire until today. Author’s Name and Surname Sümeyra TEMİZHAN Student Number 128102061020 Department Department of Philosophy and Religious Sciences / Discipline of Sociology of Religion Study Programme Master’s Degree (M.A.) X Doctoral Degree (Ph.D.) Supervisor Dr. Lecturer Arif KORKMAZ Title of the Thesis/Dissertation Attitudes of Religious Culture and Moral Knowledge Teachers on Gender: Ankara Province Center Case v In the second part of the study, feminism and the view of feminist movements to women is examined. Then, the historical process of feminism were investigated. In third part of the study, gender and religion are discussed together. The viewpoint of the religions to women has been investigated. In the last part, the survey questions created within the gender scale scope were completed by the teachers of Religious Culture and Moral Knowledge in the schools in Ankara and the results were analyzed statistically.