Türkiye'de sınıf öğretmeni yetiştirme modellerinden olan köy enstitüleri hakkında yapılan eleştirilerin incelenmesi

1940'da kurulan ve 1946'da programı ve yapısı değiştirilen, 1954'de tamamı ile kapatılan köy enstitüleri kısa bir süre faaliyet göstermesine rağmen açıldığı günden bugüne birçok tartışmayı beraberinde getirmiştir. O dönemlerde nüfusun çoğunluğunun yani %80'nin üstünde köylerde olmasının yanı sıra ülke genelinin okuma yazma oranının düşük olması ister istemez ulusal kalkınmanın köylerde başlatılarak ülke geneline yayılması doğru bir politika olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla köye yönelik bir eğitim planının gereksinimi doğmuştur. Ekonomik ve sosyolojik engellere rağmen bu sorunun aşılması için cumhuriyetin getirdiği birçok eğitim modellerinden kuşkusuz en önemlisi köy enstitüleri olmuştur. Bu uygulamanın en önemli boyutu enstitülerdeki eğitimin köy koşullarına uygun olmasının yanı sıra toplumda kültürel ve sanatsal ilerlemeyi ve toplumdaki bireylere meslek edindirmeyi amaçlayarak toplumsal kalkınmayı sağlamaktı. Kısa bir süre de bu amaçlar doğrultusunda büyük mesafe kat eden bu kurumlar, tek partili dönemin sona ermesi ve siyasi dengelerin değişmesiyle birçok eleştiriye maruz kalmış ve sonunda kapatılmıştır. Fakat günümüze kadar bu tartışmalar devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı; köy enstitülerinin kuruluşundan kapatılmasına kadar siyasi, ekonomik ve sosyolojik etkenler ile yapılan eleştirileri incelemektir. Bu araştırma da nitel araştırma yöntemlerine dayanarak durum çalışması deseni ve veri toplamada doküman analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucu olarak Köy Enstitüsü hareketi gerek düşünce biçimi, gerekse ilgi alanları bakımından tümüyle ulusal bir hareket olduğu için kültürün yerel kalmış birçok yanının ulusallaşmasına hizmet etmiştir. Olumsuz ve olumlu olsun bütün eleştiriler değerlendirildiğinde ortaya olumsuz eleştirilerin çok olduğu çıkmaktadır. Fakat dönemin eğitim ortamı açısından bakıldığında köy enstitülerinin olumlu yönlerinin fazla olduğu görülmektedir.

The village institutes had been established in 1940 and their program and structure were changed in 1946 and all of them were closed in 1954. Although they were active for a short time, they have brought many debates today since the day of their establishment. Since the majority of the population, i.e over 80%, used to live in the villages at that time, and also the literacy rate in the country was very low, initiating the national development in the villages and then spreading it throughout the country was accepted as a right policy. Therefore, the need for a training plan for the villages has arisen. In order to overcome this problem despite economic and sociological barriers, the village institutes have certainly become the most important of the numerous educational models brought by the Republic. In addition to being suitable for the village conditions, the most important aspect of this practice was the social development by aiming to promote cultural and artistic progress in society and to provide professions to the individuals in the society. These institutions, which had great achievements for these aims, were subjected to many criticisms and finally were closed down, with the end of the one-party period and the change of political balances. However, these discussions have been going on until today. The aim of this study is to examine the political, economic, and sociological factors and the criticism since the foundation of village institutes. In this study, the case study pattern has been used based on qualitative research methods and document analysis approach has been used in data collection. As a conclusion of the research, it can be said the Village Institute movement has assisted the nationalization of many aspects of the local culture since it is a national movement entirely in terms of its ideology and interests. When all the criticisms, both negative and positive, are assessed, there have been many negative criticisms. However, considering the educational environment of the period, it seems that the positive aspects of the Village Institutes are more than the negative ones.