Mustafa Orakçı'nın "Ünlülerle Bir Gün" Kitap Dizisinin Söz Varlığı Açısından İncelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Mustafa Orakçı’nın “Ünlülerle Bir Gün” isimli kitap dizisinde yer alan ilk 10 kitabın söz varlığı unsurlarını tespit etmektir. Araştırma nitel bir çalışmadır. Çalışmada, betimsel bir araştırma yöntemi olan ve var olan bir durumu olduğu gibi ortaya koymayı amaçlayan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı, önemi, varsayımlar, sınırlılıklar ve tanımlar verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde, söz varlığının tanımı yapılmış ve söz varlığının içerdiği ögeler tanıtılarak Türkçe öğretimi bağlamında kavramsal çerçeve çizilmiştir. Ardından konu ile ilgili yapılmış farklı araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemine ve uygulama sürecine detaylarıyla yer verilmiştir. Dördüncü bölümde her bir esernin incelenmesi sonucu elde edilen bulgular ve bu bulguların yorumlanması yer almaktadır. Son bölümde ise araştırmamızda elde edilen bulgular ile farklı araştırma bulguları karşılaştırılıp tartışılmış, genel bir sonuca varılmış ve bu sonuçlara bağlı olarak birtakım önerilerde bulunulmuştur. Araştırmanın çalışma materyallerini, Mustafa Orakçı tarafından yazılan, Barbaros’la Bir Gün, Evliya Çelebi’yle Bir Gün, Fatih’le Bir Gün, Hezarfen’le Bir Gün, İbni Sina’yla Bir Gün, Mehmet Akif’le Bir Gün, Mevlana’yla Bir Gün, Mimar Sinan’la Bir Gün, Piri Reis’le Bir Gün, Yunus Emre’yle Bir Gün isimli eserler oluşturmaktadır. Araştırmada, incelemeye alınan söz varlığı unsurları; atasözleri, deyimler, ikilemeler, terimler, kalıp sözler, yansıma sözcükler, yabancı sözcükler, argo sözler, kalıplaşmış sözcükler ve doldurma sözler olarak belirlenmiştir. Eserlerde incelenen bu söz varlığına ait unsurların oluşturduğu veriler doküman incelemesi tekniği ile bulunmuştur. Doküman incelemesi sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise “kategorisel içerik analizi yöntemi” kullanılmıştır. Her kitap önce ayrı ayrı incelenmiş ve eserlerde kullanılan söz varlığına ait ögeler kendi içinde kategorilendirilmiştir. Daha sonra tüm eserlerdeki dilsel ögelerin sayısal değeri tek bir tabloda verilmiştir. Çalışma sonucunda Mustafa Orakçı’nın eserlerinde çeşitli söz varlığı unsurlarına yer verdiği tespit edilmiştir. Bu söz varlığı unsurları arasında deyimlerin geniş yer tuttuğu saptanmıştır. Deyimlerin ardından terimlerin, kalıp (ilişki) sözlerin, yabancı sözcüklerin, ikilemelerin ve yansıma sözcüklerin geldiği görülmüştür. Yazarın, incelenen eserlerinde argo söyleyişlere ve kalıplaşmış sözlere hiç yer vermediği tespit edilmiştir. İncelenen eserlerin toplamında, sadece bir atasözü ve bir doldurma sözcük kullanıldığı da görülmüştür. Ayrıca Mustafa Orakçı’nın eserlerinin, içerdiği çeşitli söz varlığı unsurları ile çocuğun kelime hazinesinin gelişmesine, duygu ve düşünce dünyasının zenginleşmesine katkıda bulunduğu sonucuna da varılmıştır.

The purpose of this study is to determine the elements of vocabulary involved in the first 10 books of the book series named “Ünlülerle Bir Gün” written by Mustafa Orakçı. It is a qualitative research. In the study, the survey model, which is a descriptive research method and whose aim is to reveal an existing condition as is, was used. The problem situation, the purpose and the significance of the research, hypotheses, limitations and definitions were given in the first part of the research. In the second part of the research, the vocabulary was defined, and the elements included in the vocabulary were taken into the conceptual frame in terms of Turkish teaching by introducing them. Next, different conducted researches on this issue were included. In the third part of the research, the method and the application process of the research were given in detail. The forth part included the findings that were obtained as a result of the review of each story and the interpretation of these findings. In the last part, the findings obtained in our research were compared to the findings of different researches and they were discussed, a general conclusion was made and some suggestions were made considering these results. The study materials of the research consisted of storybooks written by Mustafa Orakçı named Barbaros’la Bir Gün, Evliya Çelebi’yle Bir Gün, Fatih’le Bir Gün, Hezarfen’le Bir Gün, İbni Sina’yla Bir Gün, Mehmet Akif’le Bir Gün, Mevlana’yla Bir Gün, Mimar Sinan’la Bir Gün, Piri Reis’le Bir Gün, Yunus Emre’yle Bir Gün. The elements of vocabulary examined in the research were determined as proverbs, idioms, reduplications, terms, formulaic expressions, echo words, foreign words, slang expressions, stereotyped words and filler expressions. The data related to the elements belonging to the vocabulary examined in the storybooks were obtained using the document review method. For the analysis of the data obtained in consequence of the document review, “categorized content analysis method” was employed. First, each book was reviewed separately, and the elements belonging to the vocabulary used in the stories were categorized within themselves. Next, the numerical value of the linguistic elements in all of the stories was given in a single table. As a result of the study, it was determined that Mustafa Orakçı included various elements of vocabulary in his stories. It was detected that idioms were mostly used among the elements of vocabulary. It was observed that terms, formulaic expressions, foreign words, reduplications and echo words followed idioms. It was determined that the author did not include slang expressions and stereotyped words in his works which were reviewed. It was observed that only one proverb and a filler word were used in the whole of the stories. In addition, it was concluded that the works of Mustafa Orakçı contribute to children’s vocabulary development, enrichment of their world of emotions and thoughts.