Manisa Yazma Eserler Kütüphanesi'nde kayıtlı 5040/ 1-2-3 numaralı Silahdar Tarihi (Zeyl'i Fezleke) adlı eserin tezhip sanatı açısından incelenmesi

Geleneksel kitap sanatlarımızın bir türü olan tezhip sanatı, çoğunlukla dinî kitapların bezemelerinde kullanılmıştır. Ancak dini eserler dışındaki konularda yazılan kitaplarda da tezhip sanatının güzel örneklerini görmekteyiz. Eserimiz “Silahdar Tarihi” (Zeyl-i Fezleke) adındaki üç ciltlik bir vakainame olan, Osmanlı tarih kitabıdır. Manisa Yazma Eserler Kütüphanesi’nin 5040-1, 5040-2 ve 5040-3 numaralı demirbaşına kayıtlıdır. Yıllar içinde yıprandığı için Yazma Eser Kurumu İstanbul Kitap Şifahanesi’ne restorasyon için gönderilmiş, çalışma sürecimizde restorasyonu devam etmiştir. Tezimizin birinci bölümünde; tezhip ve Osmanlı dönemi tezhip sanatı hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde araştırmamızın amacı, kapsamı, yöntemi, sonuçlar ve değerlendirmeler yer almaktadır. Üçüncü bölümde Manisa Yazma Eserler Kütüphanesi ve eserin müellifi Fındıklılı Silahdar Mehmed Ağa hakkında genel bilgiler anlatılmaktadır. Eserimizde sanatsal anlatımlara ağırlık verilmiştir. Bu nedenle Silahdar Tarihi’nin sanata olan katkısı konusunda ayrı bir başlık açılmıştır. Dördüncü bölümde Silahdar Tarihi’nin üç cildinin ayrı kataloglar halinde; kompozisyon, desen, renk ve dönem özellikleri açısından incelendiği kısımdır. Beşinci bölümde değerlendirmeler ve tespit edilen sonuçlar ortaya konmuştur. Değerlendirmelerimiz sonucunda; eserin döneme ait diğer eserlerle benzer özelliklerle tezyin edildiğini, dönemin özelliklerini taşımakla birlikte klasik dönem üslûbunu kaybetmediğini; teknik, tasarım, motif, renk ve süsleme unsurlarının dönemine uygun olarak kullanıldığını görmekteyiz.

The art of Illumination (Illuminated Manuscript), which is one of the most elegant form of our traditional book arts, has principally been utilized in glamorizing religious books. However, we also see beautiful examples of illumination art in books written on the subjects other than religious works. Our work of art is an Ottoman history book, a three-volume chronicle titled “Silahdar Tarihi” (Zeyl-i Fezleke). It is registered in Manisa Manuscript Library, under the inventory numbers of 5040-1, 5040-2 and 5040-3. Since it has worn-down over the years, it was sent to Department of Manuscript Conservation and Archives İstanbul Book Conservation (Kitap Şifahanesi) for restoration, during our period of study, its restoration continued. In the first part of our thesis, general information about art, illumination and Ottoman Art were given. In the second part, the objective, scope, methodology, conclusions and evaluations of our research were provided. In the third part, general information about Manisa Manuscript Library and the author of the work of art, Fındıklılı Silahdar Mehmed Ağa. Our work of art concentrates upon artistic expressions. For this reason, a separate title has been opened on the contribution of Silahdar Tarihi (Silahdar Chronicle). The fourth part is the part that the three volumes of the Silahdar Tarihi (Chronicle) were examined in separate catalogs in terms of composition, design, color and period characteristics. In the fifth part, the evaluations and the determined conclusions were suggested. As the result of our evaluations, we see that; our reference work of art glamorized with the characteristics similar to the other works of art of the period, as well as it contains the characteristics of the period, it has not lost the genre of the classical period; and we also see that, techniques, designs, patterns, colors and embellishment elements were used in accordance with the period.