Durduran, YaseminTekin, Fatih Cemal2025-09-152025-09-1520252025Tekin, F. C. (2025). Afet kaygı ölçeği geliştirme çalışması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Konya.https://hdl.handle.net/20.500.12452/19716Doktora TeziBu çalışmada kişilerin afet kaygılarının ölçülerek afet kaygısı yüksek kişilerin tespit edilmesi ve bu kişilerde afet kaygısı ile ilişkili nedenlerin ortaya çıkartılarak, afet kaygısını azaltmak ve istenilen düzeye çekmek açısından çözüm yolları bulmak için kullanılabilecek Afet Kaygı Ölçeği’nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Metodolojik türde tasarlanan bu çalışmada, 22 maddeden oluşan aday ölçeğinin güvenirlik analizi ve Açıklayıcı Faktör Analizi için 300, Doğrulayıcı Faktör Analizi için 300 olmak üzere toplam 600 kişilik örneklem büyüklüğü hedeflendi. Ölçek, maddeleri “1: Hiçbir zaman, 2: Çok Nadir, 3: Bazen, 4: Çoğu zaman, 5: Neredeyse her zaman” aralığında cevaplanan, 5’li Likert tipinde tasarlandı Çalışma madde havuzunun oluşturulması, yüzeysel geçerlik, kapsam geçerlik, pilot çalışma, veri toplama, güvenirlik ve geçerlik sınaması ile diğer istatistiksel analizler sonrasında raporlama aşamaları takip edilerek yürütüldü. Güvenirlik ve geçerlik aşamaları tamamlandıktan sonra “Afet Kaygı Ölçeği” 18 maddeden oluştu. Düşünsel ve tepkisel olmak üzere 2 alt boyutu vardı. Düşünsel alt boyut 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 numaralı ölçek maddeleri, tepkisel alt boyut ise 1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 17, 18 numaralı ölçek maddeleri ile temsil edilmekteydi. Ölçeğin Cronbach’s Alpha değeri 0,917 iken, düşünsel alt boyutunun Cronbach’s Alpha değeri 0,909 (CR=0,92 AVE=0,53) ve tepkisel alt boyutunun Cronbach’s Alpha değeri 0,899 (CR= 0,90 AVE= 0,52)’du. Ölçekte ters kodlanan soru bulunmamaktaydı. Ölçekten alınabilecek en düşük puan 18, en yüksek puan 90’dı. Bu çalışmada soyut bir kavram ve özel bir kaygı türü olan afet kaygısının ölçülmesi amacıyla ölçüm aracı geliştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda “Afet Kaygı Ölçeği” olarak isimlendirilen bu ölçeğin maddelerinin ayırt edicilik gücüne sahip olduğu, duyarlı, tutarlı ve kararlı sonuçlar elde ettiği, yüksek güvenirlik derecesine sahip olduğu, kabul edilebilir ve iyi uyum geçerlik seviyesinde olduğu sonucuna varılmıştır. Afet Kaygı Ölçeği’nden katılımcıların aldıkları puanlar 18’e yaklaştıkça afet kaygısının azaldığı, 90’a yaklaştıkça afet kaygısının arttığı yönünde yorum yapılması uygundur.This study aims to develop the Disaster Anxiety Scale to assess individuals' disaster anxieties, identify those with elevated levels of disaster anxiety, elucidate the underlying causes of such anxiety, and propose solutions to mitigate it to an acceptable level. This methodologically structured study aimed for a sample size of 600 individuals, with 300 allocated for the reliability analysis and Exploratory Factor Analysis of the 22-item candidate scale, and 300 for the Confirmatory Factor Analysis. The scale was constructed using a 5-point Likert format, with responses categorized as "1: Never, 2: Very Rarely, 3: Sometimes, 4: Most of the Time, 5: Almost Always." The research was executed by adhering to the phases of item pool development, surface validity assessment, content validity evaluation, pilot study implementation, data collection, reliability and validity testing, and additional statistical analyses, culminating in the reporting phase. Upon finalizing the reliability and validity assessments, the "Disaster Anxiety Scale" had 18 items. It comprised two sub-dimensions: cognitive and reactive. The cognitive sub-dimension comprised scale items 2 through 9, whereas the reactive sub-dimension encompassed scale items 1 and 10 through 18. The Cronbach’s Alpha for the overall scale was 0.917, the cognitive sub-dimension was 0.909 (CR=0.92, AVE=0.53), and the reactive sub dimension was 0.899 (CR=0.90, AVE=0.52). The scale contained no reverse-coded questions. The minimum score attainable on the scale was 18, while the maximum score was 90. This study devised a measurement instrument to assess disaster anxiety, an abstract term and a distinct form of anxiety. The investigations concluded that the "Disaster Anxiety Scale" exhibits item discrimination power, produces sensitive, consistent, and stable results, demonstrates a high degree of reliability, and boasts an acceptable to good fit validity level. It is reasonable to read that as participants' ratings on the Disaster Anxiety Scale approach 18, disaster anxiety diminishes, whereas as they approach 90, disaster anxiety escalates.trinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccessAcil TıpAfet KaygısıAfet TıbbıAnksiyete Değerlendirme ÖlçeğiHalk SağlığıEmergency MedicineDisaster AnxietyDisaster MedicineAnxiety ScalePublic HealthDoctoral Thesis