Kurubaş, BurakÖzalp, Hatice Güsün2026-08-252026-08-2520262026Özalp, H. G. (2026). Türk sinemasında klasik Türk müziğinin kullanımı: tarihi ve estetik bir inceleme. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Müziği Anabilim Dalı, Konya.https://hdl.handle.net/20.500.12452/20338Yüksek Lisans TeziBu araştırmada, klasik Türk müziğinin Türk sinemasında konumu ve anlatıdaki işlevleri tarihsel ve estetik bir çerçevede incelenmiştir. Araştırmada, Türk sinemasının erken sesli döneminden itibaren görsel anlatıyı destekleyen müzikal öğelerin –özellikle de klasik Türk müziği repertuvarının– sinemadaki işitsel estetiğe, sahne atmosferine, karakter inşasına, dramatik yapı ve seyirciyle kurulan duygusal ilişkiye yansımasının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Türk sineması, özellikle 1930’lardan itibaren müzikle güçlü bir etkileşim kurmuş ve bu birliktelik zamanla hem sinema estetiğini hem de toplumsal belleği biçimlendirmiştir. Bu etkileşimde klasik Türk müziği yalnızca bir fon müziği değil, aynı zamanda bir anlatı unsuru, kültürel aktarıcı ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olarak rol almıştır. Bu bağlamda sinemada kullanılan müziklerin analizi hem sanatsal hem de sosyolojik bakımdan büyük önem taşımaktadır. Araştırma nitel bir yaklaşımla yürütülmüş; literatür taramasına dayalı doküman incelemesi yapılmış ve erken sesli dönemden Yeşilçam'ın yoğun üretim yıllarına uzanan süreçte klasik Türk müziğinin belirgin kullanıldığı temsil gücü yüksek seçili filmler üzerinde görsel-işitsel içerik analizi uygulanmıştır. Odak, 1930-1970 aralığında klasik repertuvarın film diliyle bütünleştiği pratiklerdir; 1980 sonrası arabesk-pop baskınlığı ve 2000 sonrası dijitalleşme ise karşılaştırmalı örneklerle tartışılmıştır. Bulgular, klasik Türk müziğinin filmde yalnızca fon olarak değil, mekânları ve karakterleri işitsel olarak kodlayan, kimlik ve kültürel bellek üreten bir anlatım aracı olarak işlediğini göstermektedir. Makamduygu ilişkisi özellikle melodramlarda karakterlerin bastırılmış duygularını görünür kılan bir iç monolog diline dönüşürken, kanto ve longa gibi formlar komedi ve eğlence sahnelerinde hem ritmi hem de sınıfsal-kültürel atmosferi kurmaktadır. Tanıdık repertuvar, seyircinin filmle kurduğu duygusal bağı güçlendirerek izleme deneyimini bellek üzerinden yoğunlaştırmıştır. Araştırma sonucunda, klasik Türk müziğinin bazı dönemlerde etkisini kaybetse de özellikle 1930-1970 arası dönemde Türk sinemasında kültürel aktarımın taşıyıcısı ve sinema anlatısının işitsel omurgası olarak belirleyici bir konuma sahip olduğunu ortaya koymaktadır.In this study, the position of Classical Turkish Music in Turkish cinema and its functions within cinematic narration have been examined within a historical and aesthetic framework. The study aims to demonstrate how musical elements - particularly the Classical Turkish Music repertoire - have, since the early sound period of Turkish cinema, supported the visual narrative and shaped the film’s aural aesthetics, scene atmosphere, character construction, dramatic structure, and the emotional bond established with the audience. Turkish cinema, especially since the 1930s, has maintained a strong interaction with music, and this relationship has gradually shaped both cinematic aesthetics and social memory. Within this interaction, Classical Turkish Music has functioned not merely as background music but also as a narrative element, a cultural transmitter, and a carrier of collective memory. In this respect, analyzing music used in cinema is of great importance both artistically and sociologically The research was conducted using a qualitative approach. A literature-based document analysis was carried out, and an audiovisual content analysis was applied to selected representative films in which the use of Classical Turkish Music is prominent, spanning from the early sound period to Yeşilçam’s years of intensive production. The primary focus is on the practices between 1930 and 1970, when the classical repertoire became integrated with film language, whereas the post-1980 dominance of arabesque and pop and post-2000 digitization were discussed through comparative examples. The findings indicate that Classical Turkish Music functions in film not merely as background accompaniment, but as a narrative medium that sonically codes spaces and characters and produces identity and cultural memory. While the makam–emotion relationship becomes an inner-monologue language that renders characters’ suppressed feelings visible - especially in melodramas - forms such as kanto and longa establish both rhythm and a class-based cultural atmosphere in comedy and entertainment scenes. Familiar repertoire strengthens the emotional bond between the audience and the film, intensifying the viewing experience through memory. The study concludes that, although Classical Turkish Music has lost influence in certain periods, it held a decisive position in Turkish cinema - particularly between 1930 and 1970 - as a carrier of cultural transmission and the aural backbone of cinematic narration.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessFilm MüziğiKlasik Türk MüziğiKültürel BellekTürk SinemasıYeşilçamFilm MusicClassical Turkish MusicCultural MemoryTurkish CinemaMaster Thesis1017449