Tala, MuratSezgin, Beytullah2026-08-132026-08-1320262026Sezgin, B. (2026). Anlamsal bağlamda müşâkele sanatı ve Kur'ân yorumuna etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Konya.https://hdl.handle.net/20.500.12452/20298Tez, Yüksek LisansMüslümanların kutsal kitabı olan Kur'ân-ı Kerîm'in doğru anlaşılması, tarih boyunca İslâm âlimlerinin üzerinde önemle durduğu temel meselelerden biri olmuştur. Kur'ân'ın üslup özelliklerini ve anlam inceliklerini kavramada belâgat ilmi önemli bir yere sahiptir. Bu çerçevede bedîʿ ilminin sanatlarından biri olan müşâkele, lafız ile anlam arasındaki ilişkiyi esas alan ve özellikle Kur'ân'da Allah Teâlâ'ya nispet edilen bazı ifadelerin doğru yorumlanmasına katkı sağlayan önemli edebî sanatlardan biridir. Anlamsal Bağlamda Müşâkele Sanatı ve Kur'ân Yorumuna Etkisi adlı bu çalışmada müşâkele sanatı, anlamsal bağlam ekseninde incelenmiş ve Kur'ân yorumundaki işlevi ortaya konulmuştur. Çalışma giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve literatürdeki yeri ele alınmıştır. Birinci bölümde belâgat ilmi ele alınarak müşâkele sanatının yer aldığı teorik zemin oluşturulmuştur. İkinci bölümde müşâkele kavramının tanımı, tarihî gelişimi, çeşitleri ve diğer edebî sanatlarla ilişkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise müşâkele sanatının Kur'ân yorumuna etkisi ele alınmış; müşâkele kavramını kullanan ve kullanmayan müfessirlerin yaklaşımları mukayeseli olarak değerlendirilmiş, ayrıca nisyân, istihzâ, mekr, keyd, hudʿa ve sıbğa gibi kavramlar ilgili âyetler çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda müşâkele sanatının, Kur'ân'ın belâgatini ve anlamsal derinliğini yansıtan önemli edebî sanatlardan biri olduğu; özellikle Allah Teâlâ'ya nispet edilen bazı ifadelerin doğru anlaşılması ve yorumlanmasında belirleyici bir işleve sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.The accurate understanding of the Qur'an, the sacred scripture of Islam, has been one of the primary concerns of Muslim scholars throughout history. The science of rhetoric (balāgha) plays a significant role in comprehending the stylistic and semantic features of the Qur'an. Within this framework, mushākala, one of the rhetorical devices of badīʿ, is an important literary device based on the relationship between wording and meaning. It plays a particularly significant role in the correct interpretation of certain expressions attributed to Allah in the Qur'an. This study, entitled The Art of Mushākala in Semantic Context and Its Effect on Qur'anic Interpretation, examines mushākala from the perspective of semantic context and investigates its influence on the interpretation of the Qur'an. The thesis consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. The introduction presents the subject, purpose, methodology, and literature review of the study. The first chapter examines the science of rhetoric and establishes the theoretical foundation for the study of mushākala. The second chapter explores the lexical and technical meanings of mushākala, its historical development, classifications, and its relationship with other rhetorical devices. The third chapter analyzes the influence of mushākala on Qur'anic interpretation by comparing the approaches of exegetes who explicitly employ the concept with those who do not, and by examining Qur'anic concepts such as nisyān, istihzāʾ, makr, kayd, khudʿa, and ṣibgha within the framework of mushākala. The study concludes that mushākala is one of the significant rhetorical devices reflecting the eloquence and semantic richness of the Qur'an. In particular, it plays a decisive role in the proper understanding and interpretation of certain expressions attributed to Allah. The findings also demonstrate that examining mushākala within the framework of semantic context contributes to a more accurate understanding of the subtleties of Qur'anic meaning and provides a more comprehensive perspective on the approaches of classical exegetes toward this rhetorical device.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessArap dili =Bedi = BadiBelagat = EloquenceMüşakele sanatı = Muşakalah artTefsir = CommentaryMaster Thesis1017342