Yaldız, EsraÖzyurt, Mehmet Şamil2026-07-102026-07-1020262026Özyurt, M. Ş. (2026). Konya kent merkezinde bulunan 20.yy. ilk çeyreğine ait kagir yapı örgü harçları ve restorasyon çalışmalarında kullanılacak harç önerisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı, Konya.https://hdl.handle.net/20.500.12452/2021212.08.2026 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Taşınmaz kültür varlıkları olan mimari miras yapılarının korunması, toplumların tarih boyunca oluşturduğu sosyolojik, kültürel ve çevresel olgularının belgelenerek, gelecek kuşaklara bilimsel yöntemlerle aktarılması ile değer kazanmaktadır. Yapılarda yapılacak restorasyon ve onarım müdahalelerinin, yapının özgünlüğüne zarar vermeden, özgün değerlerini koruyarak, belge değerinde geleceğe ulaştırılması korumanın bütünselliği için önemlidir. Bu bağlamda tez çalışması için Konya'da bulunan 20.yy. ilk çeyreğine tarihlenen kagir yapıların duvar örgü harçları incelenmiş, Hemşire Lojmanı Binası, Kız Öğretmen Okulu, Hakimiyeti Milliye İlkokulu, İsmet Paşa İlkokulu, Gazi Lisesi ve Sanayi Mektebi özgün harç morfolojisinin tespiti için örnek yapılar olarak seçilmiştir. Çalışma evrenini oluşturan altı tescilli yapı için KUDEB ve MEB yasal izin süreci sonrasında, özgün duvarlarından 25 adet özgün harç örneği alınarak; görsel analizler (renk, lif yapısı, agrega özellikleri), fiziksel (gerçek yoğunluk, görünür yoğunluk, hacimce ve kütlece su emme, porozite/kompozite) analizler, kimyasal ve mineralojik (XRF, XRD, FE-SEM, TGA-DSC, asit ve kızdırma kaybı) analizler yapılarak, döneme ve yapı türüne ait özgün harç morfolojisi görsel, fiziksel, kimyasal ve mineralojik uyumluluk kriterleri altında belirlenmiştir. Belirlenen özgün harç özelliklerine uygun beş farklı öneri onarım harcı KTB Birim Fiyat Poz Analizleri'nde bulunan ''V.0114 Kıtıklı Kireç Harcı'' ve ''V.01118/B Horasan Harcı'' rayiçleri özgün harç morfolojisine göre yorumlanarak Sille taşı tozu, volkanik tüf ve kiremit tozu eklenerek hazırlanmıştır. Hazırlanan öneri onarım harçları, özgün harçlar ile aynı deney yöntemleri ile analiz edilerek, çalışma kapsamında özgün harçlarla uyumluluk karşılaştırması yapılmıştır. Uyumluluk değerlendirme tablosu ile öneri harçlardan kiremit tozu katkılı kıtıklı kireç harcı olan ÖH H-04 örneği uyumlu olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, yapılan karşılaştırma ile döneme ve yapı türüne ait, yapılacak restorasyonlarda kullanılmak üzere uyumluluk kriterleri üzerinden onarım harcı önerisi bu tez çalışması ile yorumlanmıştır.The preservation of architectural heritage structures, which are immovable cultural assets, gains value by documenting the sociological, cultural, and environmental phenomena that societies have created throughout history and transmitting them to future generations using scientific methods. For the integrity of preservation, it is important that restoration and repair interventions on buildings are carried out in a way that does not damage the originality of the building, preserves its original values, and is passed on to future generations as documentary evidence. In this context, for this thesis study, the wall mortars of masonry structures dating to the first quarter of the 20th century in Konya were examined. Hemşire Lojmanı Binası, Kız Öğretmen Okulu, Hakimiyeti Milliye İlkokulu, İsmet Paşa İlkokulu, Gazi Lisesi and Sanayi Mektebi were selected as sample structures to determine the original mortar morphology. For the six registered structures constituting the study universe, after the legal permission process from KUDEB and the Ministry of National Education, 25 original mortar samples were taken from their original walls; visual analyses (color, fiber structure, aggregate properties), physical analyses (true density, apparent density, water absorption by volume and mass, porosity/composite), chemical and mineralogical analyses (XRF, XRD, FE-SEM, TGA-DSC, acid and ignition loss) were performed, and the original mortar morphology of the period and building type was determined under visual, physical, chemical, and mineralogical compatibility criteria. Five different proposed repair mortars, conforming to the determined original mortar properties, were prepared by interpreting the "V.0114 Lime Mortar with Tile" and "V.01118/B Khorasan Mortar" prices found in the KTB Unit Price Item Analyses according to the original mortar morphology and adding Sille stone powder, volcanic tuff, and tile powder. The prepared proposed repair mortars were analyzed using the same experimental methods as the original mortars, and a compatibility comparison was made with the original mortars within the scope of this study. Using the compatibility evaluation table, the ÖH H-04 sample, a lime mortar with tile powder additive, was determined to be compatible. Based on the data obtained from the study, this thesis interprets the compatibility criteria for repair mortars to be used in restorations of the period and type of structure.trinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccessMimari mirasonarım harcıözgün harçrestorasyon.Architectural heritagerepair mortaroriginal mortarrestoration.Doctoral Thesis993765