Demirel, MehmetKaya, Alper2026-06-302026-06-3020262026Kaya, A. (2026). Açık alan rekreasyon etkinliklerinden doğa yürüyüşü katılımcılarında boş zaman anlamı, tutkunluk, iyi oluş ve mutluluk üzerine karmamodelli bir araştırma. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü Rekreasyon Yönetimi Anabilim Dalı, Konya.https://hdl.handle.net/20.500.12452/20146Bu tez araştırmasında açık alan rekreasyon etkinlikleri olarak doğa yürüyüşü faaliyetlerine katılım sağlayan bireylerde boş zaman anlamı, tutkunluk, psikolojik iyi oluş ve mutluluk arasındaki ilişkileri derinlemesine incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada bu değişkenler arasındaki yapısal ilişkileri nicel olarak test edip ortaya çıkan önemli bulguların arkasında yatan temel nedenler nitel yaklaşımla derinlemesine açıklanmıştır. Bu doğrultuda tez araştırması karma yöntem esaslarına göre dizayn edilmiş olup açımlayıcı sıralı karma desene göre tasarlanmıştır. Tez araştırmasının birinci aşamasında nicel veriler toplanmış, ikinci aşamada ise ortaya çıkan önemli bulguları açıklamak üzere nitel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Tez araştırmasının nicel boyutunda düzenli olarak doğa yürüyüşlerine katılım sağlayan 748 kişi araştırmaya dahil edilmiş olup nitel boyutta ise grup içerisinden 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veri toplama araçlarında demografik bilgi formuna ek olarak Boş Zaman Anlamı Ölçeği (BZAÖ), Tutkunluk Ölçeği (TÖ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) ve Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu (OMÖ-KF) kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin analizinde RGui 4.5.1 programı kullanılmış olup nitel verilerin analizinde Maxqda analiz programı tercih edilmiştir. Nicel verilerin analizinde doğrulayıcı faktör analizi, çarpıklık-basıklık, Cronbach Alpha testi, yapısal eşitlik modellemesi, bootstrap aracılık analizi ve çok gruplu SEM tekniklerinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise katılımcıların anlatıları tema, alt tema ve kod şeklinde işlenip tablolar halinde sunulmuştur. Nicel bulgularda; boş zaman anlamı ile tutkunluğun psikolojik iyi oluş üzerinde pozitif ve anlamlı etkilere sahip olduğu, boş zaman anlamı ve tutkunluğun mutluluk üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisinin bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Psikolojik iyi oluşun ise hem boş zaman anlamı ile mutluluk arasında hem de tutkunluk ve mutluluk arasında aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda yapısal yolların cinsiyet ve medeni duruma göre farklılaşmadığı fakat boş zaman değerlendirme güçlüğü çekme durumuna göre yapısal yolların farklılaştığı ortaya çıkmıştır. Nitel bulgular, nicel sonuçları desteklemiş olup doğa yürüyüşü katılımcılarının; doğa yürüyüşünü sadece fiziksel bir faaliyet olarak değil zihinsel arınma, kendini tanıma, bireysel yeterlilik, sosyal aidiyet ve hayatı anlamlandırma alanı olarak gördükleri belirlenmiştir. Katılımcılar doğa yürüyüşünün streslerini azalttığı, dikkatlerini topladığı ve daha dengeli hissettirdiğini ifade etmişlerdir. Mutluluğun bu süreç içerisinde daha çok anlık ve çeşitli koşullara bağlı olduğu, psikolojik iyi oluşun ise daha derin ve kalıcı olduğu görülmüştür. Boş zaman değerlendirme güçlüğü yaşayan bazı katılımcılarda yapısal yolların farklılaşmasının altında yatan nedenlerin planlama güçlüğü, zaman baskısı ve suçluluk gibi süreçlerden kaynaklandığı belirlenmiştir. Sonuç olarak bu tez araştırmasında doğa yürüyüşü katılımcılarında mutluluğa doğrudan ulaşılmadığı, boş zaman anlamı ve tutkunluğun önce psikolojik iyi oluşu güçlendirdiği, mutluluğun büyük ölçüde psikolojik iyi oluş zemininden hareketle ortaya çıktığı söylenebilir.The aim of this thesis is to conduct an in-depth examination of the relationships between the meaning of leisure time, passion, psychological well-being, and happiness among individuals who participate in hiking as part of outdoor recreational activities. The study quantitatively tested the structural relationships among these variables and used a qualitative approach to thoroughly explain the underlying reasons for the significant findings. Accordingly, the thesis research was designed based on mixed-methods principles and structured according to an explanatory sequential mixed-methods design. In the first phase of the thesis research, quantitative data was collected, and in the second phase, qualitative interviews were conducted to explain the significant findings that emerged. In the quantitative component of the thesis research, 748 individuals who regularly participated in nature walks were included in the study, while in the qualitative component, semi-structured interviews were conducted with 12 participants from the group. In addition to a demographic information form, the following instruments were used for quantitative data collection: the Leisure Meaning Scale (LMS), the Passion Scale (PS), the Psychological Well-Being Scale (PWS), and the Oxford Happiness Scale Short Form (OHS-SF). In the analysis of quantitative data, the RGui 4.5.1 program was used, while the Maxqda analysis program was preferred for the analysis of qualitative data. For the analysis of quantitative data, confirmatory factor analysis, skewness-kurtosis, Cronbach's Alpha test, structural equation modeling, bootstrap mediation analysis, and multi-group SEM techniques were utilized. For the analysis of qualitative data, participants' narratives were processed into themes, subthemes, and codes and presented in tabular form. The quantitative findings revealed that leisure meaning and passion have positive and significant effects on psychological well-being, while leisure meaning and passion do not have a direct significant effect on happiness. It was also determined that psychological well-being plays a mediating role between both the meaning of leisure time and happiness, as well as between passion and happiness. Additionally, it was found that the structural pathways did not differ based on gender or marital status, but did differ based on the presence of difficulty in evaluating leisure time. Qualitative findings supported the quantitative results, revealing that nature walk participants viewed the activity not merely as a physical exercise but as a space for mental cleansing, self-discovery, personal efficacy, social belonging, and finding meaning in life. Participants reported that nature walks reduced their stress, helped them focus, and made them feel more balanced. It was observed that happiness within this process was more fleeting and dependent on various conditions, whereas psychological well-being was deeper and more enduring. For some participants who struggled with leisure time management, the underlying reasons for the variation in their approaches were identified as stemming from processes such as difficulty in planning, time pressure, and feelings of guilt. In conclusion, this thesis study suggests that happiness is not directly achieved among nature walk participants; rather, the meaning of leisure time and passion first enhance psychological well-being, and happiness largely emerges from this foundation of psychological well-being.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessDoğa yürüyüşüboş zaman anlamıtutkunlukpsikolojik iyi oluşmutluluk.Hikingmeaning of leisurepassionpsychological well-beinghappinessDoctoral Thesis1011726