Necmettin Erbakan Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Erbakan, Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Vimentin proteolitik yıkımını sağlayan anti-metastatik terapötik ajanların geliştirilmesi
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2026) Olgun, Hacer; Çakmak, Sündüs Erbaş
Vimentin, hücre entegrasyonunu sağlayan, hücreyi mekanik strese karşı koruyan ve hücrede daima bulunan ana hücre iskeleti bileşenlerinden biridir. Aynı zamanda meme, epitel, prostat, melanom gibi çeşitli kanser hücrelerinde anlatımı artan, kanserin ilerlemesi, metastaz yapması süreçlerinde etkin rol oynayan bir Epitel-Mezenkimal Geçiş (EMT) protein belirtecidir. Bu protein, hücrelerin daha hareketli olmasına, hücrelerin doku ve organlardan uzaklaşarak vücutta yayılmasına sebep olur. Ayrıca, kanser hücrelerinin invazyon kabiliyetini artırarak tümörlerin daha agresif bir şekilde ilerlemesine neden olur. Vimentini hedef alan terapötik yaklaşımların antikanser ve anti-metastatik potansiyeli bulunmaktadır ve proje kapsamında vimentin hedefleyen yeni nesil molekülün anti-kanser ve anti-metstatatik etkisi incelenmiştir. Bu tezde, epitel-mezenkimal geçiş (EMT) ile doğrudan ilişkili olan ve kanser metastazının oluşumunda önemli bir rol oynayan hücre ara filamenti vimentin proteininin, PROTAC (Proteoliz Hedefli Kimera) teknolojisi kullanılarak hedeflenmesi FiVE1 vimentin bağlayıcı modül ve CRBN sereblon bağlayıcı modüller ile incelenmiştir. PROTAC yaklaşımı iki başlı moleküller aracılığıyla hedef proteinlerin ubikitinleme yapan enzimlere yakınlıştırılarak ubikitinlemeye bağlı degredasyonunun hızlandırılması prensibine dayanır. VİM1 adı verilen PROTAC bileşiği başarıyla sentezlenmiş ve Nükleer Manyetik Rezonans (NMR) ve yüksek çözünürlüklü kütle (QTOF-LC/MS) analizleri ile karakterize edilmiştir. Yalnızca vimentin bağlanan birim (9) ve VİM1 PROTAC'i ile insan sağlıklı umblikal ven endotel hücreleri (HUVEC), insan akciğer kanseri hücreleri (A549), insan meme kanseri hücreleri (MCF7 ve MDA-MB231) ile yapılan analizlerde bileşiklerin 32 µM derişime kadar toksik etki göstermediği saptanmıştır. Diğer taraftan 9 nolu bileşik mikrosatalit kararsız kolon kanseri (HCT116) hücrelerinde 64 µM dozda yaklaşık 50% hücre ölümüne sebep olmuştur. Bileşiklerin uygulandığı MDA-MB-231 metastatik hücrelerde vimentin protein seviyesi incelendiğinde herhangi anlamlı değişim saptanmamıştır. Aynı hücrelerle 2D yara iyileşme deneyleri ile hücre göçü değerlendirildiğinde PROTAC bileşiğinin herhangi anti-metastatik etkisinin olmadığı değerlendirilmiştir. Bu bulgular çerçevesinde AutoDock Vina algoritması kullanılarak gerçekleştirilen moleküler kenetleme analizlerinde PROTAC bileşiğinin CRBN modülünü de kullanarak vimentin bileşiğinine bağlanabileceği anlaşılmıştır. Bu durumda sereblon proteinine bağlanamıyor olmasının protein yıkımını gerçekleştirmesine engel teşkil ettiği ve anti-metastatik etki gösteremediği değerlendirilmiştir. Tez çalışması kapsamında yapılan araştırmalar, vimentin hedefleyen PROTAC bileşiklerinde sereblon hedefli CRBN biriminin kullanılmamaısının daha uygun olduğunu göstermektedir. Bu bilgi gelecek PROTAC tasarımlarına ışık tutacaktır.
Siber zorbalığın duygusal özerklik ve kişilik özellikleri açısından incelenmesi
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2025) Baştürk, Esra Nur; Arslan, Coşkun
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde siber zorbalık, duygusal özerklik ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılında Necmettin Erbakan Üniversitesinde öğrenim görmekte olan 18-25 yaş arasında 299 kadın 116 erkek toplam 415 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için Üniversite Öğrencileri için Yenilenmiş Siber Zorbalık Ölçeği, Duygusal özerklik Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin sosyodemografik özellikleri frekans ve yüzde analizleri ile, araştırma değişkenlerine ilişkin betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık) ile değerlendirilmiştir. Ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile test edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu çarpıklık-basıkılık değerlerine göre değerlendirilmiş, gruplar arası karşılaştırmalar için bağımsız örneklemler t-testi ve normal dağılmayan veriler için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler ise Pearson korelasyon analizi ve Spearman’s rho korelasyon analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, erkek öğrencilerin cinsel içerikli siber zorbalık düzeyleri kız öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Kız öğrencilerin ise duygusal özerklik düzeyleri erkeklerden anlamlı şekilde daha yüksek çıkmıştır. Kişilik özellikleri bakımından cinsiyete göre anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Ayrıca, siber zorbalık ile duygusal özerklik ve kişilik özellikleri arasında düşük düzeyde, negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu sonuçlar, bireysel özelliklerin siber zorbalık davranışlarıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Jainizm'de ritüel uygulamalar
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Çınar, Fatih
Çınar F. (2026). Jainizm'de ritüel uygulamalar. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Konya.
Temel ekonomik göstergeler ile kamu yayıncı kuruluşlarınıngelirleri arasındaki ilişki: Bir panel veri analizi
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Akifbey, Ümid Ahmet; Karabulut, Tahsin
Bu çalışmada, makroekonomik dalgalanmalar karşısında finansal sürdürülebilirliği tartışılan kamu hizmeti yayıncılığının mali yapısı incelenmiştir. Çalışmanın amacı; EBU verileri çerçevesinde, Türkiye'den TRT'nin de dâhil olduğu Avrupa'daki en yüksek gelire sahip 25 kamu yayıncısının finansman yapısına genel bir bakış sunmaktır. Bu doğrultuda, ilgili kuruluşların gelirleri kamu gelirleri teorisi ekseninde değerlendirilmiş; söz konusu gelirler ile seçilmiş makroekonomik değişkenler ve internet kullanımı arasındaki ilişki panel veri analizi yöntemiyle ampirik olarak test edilmiştir. Araştırmada, çok yıllı ve çok gelirli bir veri seti kullanılmıştır. Analiz sonuçları, kamu yayıncısı gelirlerinin makroekonomik değişkenlere karşı duyarlı olduğunu göstermektedir. Kişi başına düşen gelirdeki artışın kamu yayıncı gelirleri üzerinde negatif etki oluşturduğu; buna karşılık vergi gelirlerindeki artışın pozitif ve anlamlı bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Enflasyon ve internet kullanım oranlarının kamu yayıncı gelirlerini sınırlı da olsa pozitif yönde etkilediği, işsizlik oranının ise negatif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Nüfus değişkeninin ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Elde edilen bulguların; kamu yayıncılığı finansmanının makroekonomik faktörlere göre planlanmasına, yeni bireysel ve teknolojik gelişmeler dikkate alınarak güncel finansman modellerinin geliştirilmesine katkı sunması beklenmektedir.
Yapay zekâ sohbet robotlarının eğitimde kullanımına yönelik bir inceleme
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Özden, Onur Can; Aktürk, Ahmet Oğuz
Bu çalışma, yapay zekâ sohbet robotlarının eğitimde kullanımına ilişkin akademik literatürü bibliyometrik analiz ve sistematik literatür taraması yöntemlerini kullanarak bütüncül bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Web of Science üzerinden yürütülen araştırmada bibliyometrik analiz aşamasında 2021 ile 2025 yılları arasındaki 2026 makale, sistematik literatür taraması aşamasında ise PRISMA protokolü çerçevesinde seçilen 39 makale analiz edilmiştir. Bibliyometrik verileri görselleştirme esnasında VOSviewer yazılımından yararlanılmıştır. Bibliyometrik analizden elde edilen bulgular; eğitimde sohbet robotlarına yönelik yayın sayısının 2022 yılından itibaren hızla arttığını ortaya koymaktadır. En fazla yayın yapan dergiler sırasıyla 184 makale ile Education and Information Technologies ve 135 makale ile Computers and Education: Artificial Intelligence olmuştur. En çok atıf alan makale akademik dürüstlük ve intihal sorunlarını ele alan Cotton ve diğerlerinin çalışmasıdır. Yazar analizinde en üretken isim 16 makale ile Dragan Gasevic, en yüksek atıf değerine sahip yazar ise 1.402 toplam atıfla Thomas K.F. Chiu'dur. Türkiye en çok atıf alan ülke sıralamasında beşinci sırada yer almaktadır. Kurum sıralamasında Hong Kong Eğitim Üniversitesi öne çıkmaktadır. Akademik üretimin Uzak Doğu Asya özellikle de Hong Kong ve Tayvan merkezli olduğu görülmektedir. Sistematik literatür taramasında incelenen 39 makalenin metodolojik özellikleri değerlendirildiğinde; araştırma yöntemi açısından karma ve nicel yöntemin 17'şer makale ile eşit ağırlıkta öne çıktığı, nitel yöntemin ise 5 makale ile sınırlı kaldığı görülmektedir. Örneklemin büyük çoğunluğunu 26 makale ile yükseköğretim öğrencileri oluştururken örneklem büyüklükleri genellikle 51 ile 100 kişi aralığında yoğunlaşmaktadır. Örneklem seçiminde ise 16 makalede kullanılan uygun örnekleme en sık tercih edilen yöntemdir. Veri toplamada 24 makale ile nicel araçlar baskınken veri analizinde ise nicel çıkarımsal analiz en yaygın istatistiksel teknik olarak öne çıkmaktadır. Sistematik literatür taramasından elde edilen bulgular; sohbet robotlarının öğrenci ve öğretmen motivasyonunu olumlu yönde etkilediğini, bireyselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunduğunu ve geri bildirim süreçlerine önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Bununla birlikte akademik dürüstlük, yapay zekâ halüsinasyonları ve etkileşim güçlükleri en kritik sorun alanları olarak tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, sohbet robotlarının geleneksel eğitim yöntemlerinin yerini almaktan ziyade onları destekleyen stratejik bir pedagojik araç olarak konumlandırılması gerektiğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapay zekâ, Sohbet robotu, Eğitim teknolojileri, Bibliyometrik analiz, Sistematik literatür taraması
