Sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik motivasyon düzeylerinin iş doyumuna etkisinde akademik okuryazarlıklarının aracı rolüne ilişkin betimsel bir çalışma

Bu çalışmada, öğretmenlik motivasyonu, iş doyumu ve akademik okuryazarlık arasındaki doğrudan ilişkiler ile akademik okuryazarlığın öğretmenlik motivasyonu ve iş doyumu arasındaki ilişkide aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Niğde ilinde görev yapmakta olan ve çevrim içi ortamda ulaşılan 448 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Öztürk ve Uzunkol (2013), tarafından geliştirilen “İlkokul Öğretmeni Motivasyon Ölçeği”, Şahin (1999), tarafından geliştirilen “İş Doyumu Ölçeği”, Deniz ve Demir (2020), tarafından geliştirilen “Akademik Okuryazarlık Ölçeği” ve bunun yanında araştırmacı tarafından hazırlanan “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde değişkenler arası ilişkiler yapısal eşitlik modeli (YEM) ile analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli analizi AMOS 24 (Analysis of Moment Structures) istatistik programı aracılığıyla gerçekleştirilirken; değişkenlere ilişkin betimsel istatistik değerlerinin elde edilmesi ve değişkenler arasındaki korelasyon analizleri SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences) programı ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular araştırmanın hipotezlerini destekleyerek değişkenler arasında anlamlı ilişkilerin varlığını ortaya koymuştur. Korelasyon analizleri, öğretmenlik motivasyon düzeylerinin akademik okuryazarlık ve iş doyumu ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki içinde olduğunu göstermiştir. Ayrıca, akademik okuryazarlık ve iş doyumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulgusu elde edilmiştir. Yapısal eşitlik analizlerinde ise değişkenler arasındaki ilişkileri gösteren yollar ve yapısal modele ilişkin sonuçlar öğretmenlik motivasyonunun, akademik okuryazarlığın ve iş doyumunun anlamlı bir yordayıcısı olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte akademik okuryazarlık, iş doyumunun anlamlı bir yordayıcısıdır. Yapısal eşitlik analizi yardımı ile test edilen mevcut araştırmadaki aracılık modeli ise bootstrapping (önyükleme) yöntemiyle 5000 yeniden örnekleme yoluyla test edilmiş, akademik okuryazarlığın iş doyumu üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olmadığı bulgusu elde edilmiştir. Öğretmenlik motivasyonu ve iş doyumu arasındaki ilişkide akademik okuryazarlığın aracılık rolünü üstlenmediği bulgulanmıştır. Elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılarak, araştırmaya ve uygulamaya yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

This study aimed to examine the direct relationships between teaching motivation, job satisfaction and academic literacy, and the mediating role of academic literacy in the relationship between teaching motivation and job satisfaction. The study group of the research consists of 448 teachers working in Niğde in the 2023-2024 academic year and reached online. As data collection tools in the research, 'Primary School Teacher Motivation Scale' developed by Öztürk and Uzunkol (2013), “Job Satisfaction Scale” developed by Şahin (1999), 'Academic Literacy Scale' developed by Deniz and Demir (2020), as well as 'Personal Information Form' prepared by the researcher was used. In the analysis of the data, the relationships between variables were analyzed with structural equation model (SEM). While the structural equation model analysis was carried out through the AMOS 24 (Analysis of Moment Structures) statistical program; Obtaining descriptive statistical values for the variables and correlation analyzes between the variables were carried out with the SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences) program. The findings obtained supported the hypotheses of the research and revealed the existence of significant relationships between the variables. Correlation analyzes showed that teaching motivation levels had a positive and significant relationship with academic literacy and job satisfaction. Additionally, a negative significant relationship was found between academic literacy and job satisfaction. In structural equation analyses, the paths showing the relationships between the variables and the results of the structural model showed that teaching motivation was a significant predictor of academic literacy and job satisfaction. However, academic literacy is a significant predictor of job satisfaction. The mediation model in the current study, which was tested with the help of structural equation analysis, was tested with 5000 resamplings using the bootstrapping method, and it was found that the indirect effect of academic literacy on job satisfaction was not significant. It was found that academic literacy did not play a mediating role in the relationship between teaching motivation and job satisfaction. The findings were discussed within the framework of the literature and various suggestions were made for research and practice.