İhtiyaç fazlası embriyoların fıkhî açıdan değerlendirilmesi

Kadim dinlerden Hammurabi Kanunlarına kadar pek çok yerde geçen cenin ve ceninin hakları, günümüzde gelişen tıp bilimiyle beraber gündemdeki yerini korumaktadır. Tüp bebek merkezlerinde ihtiyaç fazlası haline gelerek imha edilmeyi bekleyen embriyolar ise henüz cenin dahi değildir. Bu çalışmada bilimsel araştırmalarda ve tedavi edici uygulamalarda kullanılma potansiyeli taşıması açısından oldukça cezbedici olan ihtiyaç fazlası embriyolara İslâm hukuku ve Türk hukuku açısından bakılarak ihtiyaç fazlası embriyoların hakları îzah edilmeye çalışıldı. Tezin ilk bölümünde embriyonun ne olduğu, sun'î embriyo elde etme teknikleri ve ihtiyaç fazlası embriyoların durumları incelendi. İkinci bölümde ihtiyaç fazlası embriyoların fıkhî, hukukî ve ahlâkî konumundan bahsedildi. Çalışmanın 3. bölümünde ise ihtiyaç fazlası embriyoların kullanım alanları incelenerek, ihtiyaç fazlası embriyoların bahsedilen alanlarda kullanılması hakkında fıkhî ve hukukî değerlendirmelerde bulunuldu.

The rights of the foetus and the foetus, which are mentioned in many places from ancient religions to the Code of Hammurabi, are still on the agenda today with the developing medical science. Surplus embryos waiting to be destroyed in IVF centres are not even fetuses yet. The rights of surplus embryos, which are very attractive in terms of their potential to be used in scientific research and therapeutic applications, were tried to be explained by looking at surplus embryos from the perspective of Islamic law and Turkish law. In the first part of the thesis, the definition of the embryo, the techniques of obtaining artificial embryos and the status of surplus embryos were analysed. In the second part, the jurisprudential, legal and ethical position of surplus embryos was mentioned. In the third part of the study, the areas of use of surplus embryos were examined and jurisprudential and legal evaluations were made about the use of surplus embryos in the mentioned areas.