Türk sinemasında absürt komedi: Mahmut Fazıl Coşkun sineması üzerine bir inceleme

2. Dünya Savaşı sonrası yaşanan büyük yıkım, insanlarda maddi ve manevi bir boşluk yaratmıştır. Bu dönemde akılcı yaşam, ilerleme ve modernlik idealleri sorgulanmış; birey, kendine ve çevresine yabancılaşmıştır. Bu bunalım ortamı, sanat ve edebiyatta absürt akımın doğuşuna zemin hazırlamıştır. Absürt felsefenin temelini atan Albert Camus, 1942’de yayımlanan Sisifos Söyleni adlı eserinde, insanın anlam arayışı ile evrenin kayıtsızlığı arasındaki çatışmayı absürt kavramıyla tanımlamıştır. 1961 yılında Martin Esslin, bu düşünceden yola çıkarak Absürt Tiyatro terimini ortaya atmış; Beckett, Ionesco ve Genet gibi yazarların eserlerini bu başlık altında incelemiştir. Zamanla absürt; şiir, edebiyat, sanat ve sinema gibi farklı formlarda da kendine yer bulmuştur. Sinemada absürtü ilk dışa vuran akım İskandinav sineması olmuştur. İskandinav sinemasından esinlenen bazı Türk yönetmenler, toplumsal meselelere dikkat çekmek amacıyla absürt türde filmler üretmiştir. Absürt komedi, özellikle toplumsal normları sorgulamak ve eleştirmek amacıyla ortaya çıkan bir tür olarak, sinema aracılığıyla izleyiciye düşündürücü bir mizah sunmaktadır. Son yıllarda, Türk sinemasında da absürt komedi türünün daha fazla öne çıktığı gözlemlenmektedir. Özellikle Mahmut Fazıl Coşkun’un Uzak İhtimal (2009), Yozgat Blues (2013) ve Anons (2017) filmleri, absürt komedi türünün önemli örneklerindendir. Mahmut Fazıl Coşkun’un filmleri, sıradan yaşamın içindeki absürtlüğü ve bireyin anlamsızlıkla baş etme çabasını Camus’nün varoluşçu felsefesiyle örtüştürerek işler. Karakterlerin tepkisizliği, otoriteye dair ironiler ve görsel mizah unsurlarıyla, yabancılaşma ve uyumsuzluk temaları trajikomik bir şekilde aktarılır. Tematik analiz yöntemiyle yapılan incelemeler, Coşkun’un filmlerinde bireyin yabancılaşmasını, beklenti-çatışma dinamiklerini ve gündelik yaşamın içindeki absürt detayları başarıyla işlediğini göstermektedir.

The great destruction experienced after World War II created a material and spiritual void in people. During this period, the ideals of rational life, progress and modernity were questioned; the individual became alienated from himself and his environment. This crisis environment prepared the ground for the emergence of the absurd movement in art and literature. Albert Camus, who laid the foundations of the philosophy of the absurd, defined the conflict between man's search for meaning and the indifference of the universe with the concept of "absurd" in his work The Myth of Sisyphus published in 1942. In 1961, Martin Esslin, based on this idea, introduced the term "Theater of the Absurd" and examined the works of writers such as Beckett, Ionesco and Genet under this title. Over time, absurdity found its place in different forms such as poetry, literature, art and cinema. The first movement to express the absurd in cinema was Scandinavian cinema. Inspired by Scandinavian cinema, some Turkish directors produced absurdist films in order to draw attention to social issues. Absurd comedy, as a genre that emerged specifically to question and criticize social norms, offers thought-provoking humor to the audience through cinema. In recent years, it has been observed that the genre of absurd comedy has become increasingly prominent in Turkish cinema, and Turkish directors are making films of the absurd genre. In particular, Mahmut Fazıl Coşkun's films Uzak İhtimal (2009), Yozgat Blues (2013) and Anons (2017) are important examples of the absurd comedy genre. Mahmut Fazıl Coşkun's films deal with the absurdity in ordinary life and the individual's struggle to cope with meaninglessness by combining it with Camus' existential philosophy. The themes of alienation and dissonance are conveyed in a tragicomic way with the characters' unresponsiveness, ironies regarding authority, and visual humor elements. Studies conducted with thematic analysis method show that Coşkun successfully deals with the individual's alienation, expectation-conflict dynamics, and absurd details in everyday life in his films.