Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran yetişkinlerin tip 2 diyabetin önlenmesinde diyabet bilgisi ile fiziksel aktivite düzeylerinin ilişkisi

Tip 2 diyabet, dünya genelinde giderek artan bir kronik hastalık olup önemli bir sağlık sorunu teşkil etmektedir. Bu yüzden, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran yetişkinlerin diyabetin önlenmesi konusundaki bilgi seviyeleri ve fiziksel aktivite tutumlarının tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 40-65 yaş arası yetişkinlerin diyabet bilgisi ile fiziksel aktivite düzeylerinin ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma için etik kurul onayı, kurum izni, katılımcıların onamı ve ölçeklerin araştırmada kullanımı izni alınmıştır. Araştırma, Konya'nın Selçuklu ilçesine bağlı bir Aile Sağlığı Merkezi'nde diyabeti olmayan 254 birey ile yürütülmüştür. Veriler, demografik özellikler, diyabetten korunma etkenleri, Yetişkin Diyabet Bilgi Ölçeği ve Birinci Basamak için Fiziksel Aktivite Anketi ile toplanmıştır. Veriler Student t testi, One Way ANOVA, Pearson korelasyon, ki-kare analizi ve Fisher Exact testi ile değerlendirilmiştir. Bireylerin %61,8'inin kadın, %48,0'ının ilkokul/ortaokul, %49,2'si herhangi işte çalışmamakta, %66,5'inin orta gelire sahip olduğu, %70,1'inin kronik bir hastalığının olmadığı ve %55,1'inin ailesinde diyabet öyküsünün olmadığı belirlenmiştir. Bireylerin diyabet bilgi düzeylerine yönelik puan ortalamalarının (20,01±5,83) iyi seviyede olduğu ve fiziksel aktivite düzeylerinin ise %46,1'inin hareketsiz olduğu saptanmıştır. Bireylerin diyabet bilgi düzeyleri cinsiyete, eğitimi durumuna, gelir düzeyine ve diyabet hariç kronik hastalık varlığı durumuna göre farklılık göstermektedir. Bireylerin cinsiyeti, eğitim durumu, çalıma durumu, gelir düzeyi, kronik hastalık varlığı durumu ile fiziksel aktivite düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Bireylerin fiziksel aktivite düzeyi ile Diyabet Bilgi Ölçeği toplam puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) ve farkın hareketsiz olan yetişkinlerin puan ortalamasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, diyabetin önlenmesi için atılacak adımlar, bireylerin sağlıklarını koruma ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimseme çabalarını destekleyecek, dolayısıyla toplum sağlığına katkıda bulunacaktır. Toplumda yaşayan bireylerin diyabet bilgilerini daha da yükseltmek ve özellikle de fiziksel aktivite düzeylerini artırmak için çaba sarf edilmelidir.

Type 2 diabetes is an increasing chronic disease worldwide and constitutes an important health problem. Therefore, it is of great importance to determine the level of knowledge and physical activity attitudes of adults applying to primary health care services on the prevention of diabetes. In this study, it was aimed to determine the relationship between diabetes knowledge and physical activity levels of adults aged 40-65 years who applied to primary health care services.. Ethics committee approval, institutional permission, consent of the participants and permission to use the scales in the research were obtained. The study was conducted with 254 individuals without diabetes in a Family Health Centre in Selçuklu district of Konya. Data were collected with demographic characteristics, diabetes prevention factors, Adult Diabetes Knowledge Scale for Adults and General Practice Physical Activity Questionnaire. Data were analysed using Student's t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation, chi-squared analysis and Fisher exact test. It was determined that 61.8% of the individuals were female, 48.0% of them were in primary/secondary school, 49.2% were not working, 66.5% had a medium income, 70.1% did not have a chronic disease and 55.1% had no family history of diabetes. It was found that the mean score (20.01±5.83) of the individuals for diabetes knowledge level was at a good level and 46.1% of their physical activity level was sedentary. Individuals' knowledge of diabetes differs according to gender, educational status, income level and presence of chronic diseases other than diabetes. It was found that there was a statistically significant relationship between gender, educational status, employment status, income level, presence of chronic diseases and physical activity level (p< 0.001). It was found that the difference between the physical activity level of individuals and the total mean score of the Diabetes Knowledge Scale was statistically significant (p<0.05), and the difference was caused by the mean score of sedentary adults. In conclusion, measures to prevent diabetes will support individuals' efforts to protect their health and adopt healthy lifestyles, thus contributing to public health. Efforts should be made to further increase diabetes knowledge among individuals living in the community and, in particular, to increase their physical activity levels.