Dihlevî‟nin Tevîlü‟l-Ehâdis Adlı Eserinin Kur‟ân Kıssaları Açısından Değerlendirilmesi

Bu tezde Şâh Veliyyullah Dihlevî‟nin (ö. 1176/1762 ) Te'vîlü'l Ehâdis Fi Rumüzi Kısasi‟l-Enbiyâ adlı eserindeki te'vîllerini Kur‟ân bütünlüğü açısından değerlendirilmiştir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müellifin tanıtımı, eserin tanıtımı, te'vîl ilmi, kıssa ve Dihlevî‟nin kıssaların te'vîlindeki yöntemi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde Kur‟ân‟da kıssası geçen her bir peygamberin kıssasının perde arkasındaki sırrını Dihlevî‟nin bu husustaki metodu bağlamında açıklayarak cumhurun görüşüyle karşılaştırılıp iki faklı yaklaşımdan doğulan sonucu sunulmuş, bu olandaki şüpheler ile ortaya çıkan soruların çözümü Dihlevî‟nin görüĢlerinde aranmıştır. Bu çalışmada kıssaların te‟vîli alanında Dihlevî tarafından sunulan yeni metodu analize ederek, bu ilmin Kur'ân ilimleri alanındaki değeri ve kapsamı taşhis edilmiştir. Dihlevî'nin Kur‟ân kıssalarının te'vîlinde kullandığı yöntem bir ilmî üsula dayanan metot olduğunu ve bu ilkesel yöntemi kullanarak tefsîr alanındaki birçok problemlere çözüm bulmak mümkün olduğu kanaatini öne sürülmüştür. Netice olarak Kur‟ân ilimleri alanında yeni bir önemli ilimin tahlili yapılmıştır. Bu ilmin kendine özgü kaynağı, konusu, metodu olduğu ifade edilerek bu ilme, “te'vîlü‟l-Ehâdis” ve “ilm-i te‟vîli-Kısas” denilmesi önerilmiştir.

In this thesis, it has been evaluated the interpretations of Shah Veliyyullah Dihlevî (d. 1176/1762) in his work, Te'vilu'l Ahadis fi Rumuzi Kisasi'l-Anbiya, in terms of the Qur'anic integrity. The study consists of two parts. In the first part, introduction of the author and his work, the science of interpretation and Dihlavi's method in the interpretation of the stories are presented. In the second part, the secret behind the story of each prophet whose story is mentioned in the Qur'an is explained in the context of Dihlavi's method on this issue, compared with the opinion of the public, and the result arising from two different approaches is presented, and the solution to the doubts and questions in this issue is sought in Dihlavi's views. In this study, by analyzing the new method presented by Dihlevî in the field of interpretation of the stories, it has been identified the value and scope of this science in the field of Qur'anic sciences. It has been argued that the method used by Dihlavi in the interpretation of the stories of the Qur'an is a scientific one and by using this method, it is possible to find solutions to many problems in the field of Tafsir. As a result, a new important science was analyzed in the field of Qur'anic sciences. It has been suggested that this science should be called "te'vîlu'l-Ahadis" and "ilm-i te'vilil-Qisas" by expressing that this science has its own unique source, subject and method.