Çocuklarda prick testi sırasında sanal gerçeklik ve Buzzy uygulamasının ağrı, korku ve kaygı üzerine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma

Bu araştırma, çocuklarda non-farmakolojik yöntemlerden sanal gerçeklik (SG) ve Buzzy® uygulamalarının prick testi sırasında ağrı, korku ve kaygı düzeyine etkisini karşılaştırmak amacıyla ön test–son test randomize kontrollü olarak yürütülmüştür. Araştırma evrenini Haziran 2024–Ocak 2026 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk İmmünoloji ve Alerji Polikliniğine başvuran 7-10 yaş arası çocuklar oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü, test–tekrar test dizaynında yapılmış randomize kontrollü bir çalışma örnek alınarak etki büyüklüğü 0,16, %5 α hata payı ve %80 güç ile toplam 90 çocuk (SG: 30, Buzzy®: 30 ve kontrol grubu: 30) olarak hesaplanmıştır. Veriler işlemden önce ve hemen sonra (yaklaşık 1 dk. çocuk, ebeveyn ve araştırmacı tarafından doldurulmuştur. Randomizasyon çalışmadan bağımsız bir istatistikçi tarafından 1:1:1 oranında altı hücreli 15 blok oluşturularak gerçekleştirilmiştir. SG, Buzzy® ve kontrol gruplarını temsil eden harfler (A: Sanal gerçeklik, B: Buzzy® ve C: kontrol grubu) H.B. tarafından kura yöntemi ile belirlenmiştir. Zarflar çocuk polikliniğindeki kayıt sırasına göre açılarak grup ataması yapılmıştır. Tüm çocuklara prick testi uygulaması sol ön kol iç yüzeyine pozitif ve negatif kontrol solüsyonları damlatılıp, lansetle 1 mm derinlikte delme işlemi yapılarak gerçekleştirilmiştir. Analizlerde sayısal tanımlayıcı özelliklerin gruplar arası karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi, kategorik tanımlayıcı özelliklerin gruplar arası karşılaştırılmasında ise ki-kare testlerinden (Pearson kikare/Fisher exact test) yararlanılmıştır. Gruplara göre değişkenlerin izlem zamanlarına göre karşılaştırılmasında karışık düzen varyans analizi, ana etkilerin karşılaştırılmasında Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. (p<0,05, NCT06443060). Araştırma grupları sosyo-demografik özellikleri, işlem öncesi ağrı, korku ve kaygı puan ortalamaları bakımından benzer bulunmuştur. İşlem sonrasında SG grubundaki çocukların ağrı puanları Buzzy® ve kontrol grubuna göre, Buzzy® grubundaki çocukların ağrı puanları ise kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. İşlem sonrasında gruplar arası korku puanları karşılaştırıldığında SG grubundaki çocukların puanlarının Buzzy® ve kontrol grubuna göre, Buzzy® grubundaki çocukların korku puanlarının ise kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde, SG grubundaki çocukların işlem sonrasındaki kaygı puanları Buzzy® ve kontrol grubuna göre, Buzzy® grubundaki çocukların işlem sonrası kaygı puanları da kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). SG ve Buzzy® uygulamalarının prick testi yapılan 7-10 yaş grubu çocuklarda ağrı, korku ve kaygıyı azaltmada etkili yöntemler olduğu, ancak SG'nin daha üstün bir dikkat dağıtma aracı olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç doğrultusunda hemşirelerin non-farmakolojik uygulamlar bakım kapsamında prick testi sırasında çocukların ağrı, korku ve kaygısını azaltmak için SG ve Buzzy® uygulamalarını, mümkün ise SG'yi tercih etmesi önerilebilir.

This study was conducted as a pretest-posttest randomized controlled trial to compare the effects of non-pharmacological methods, specifically virtual reality (VR) and Buzzy® applications, on pain, fear, and anxiety levels during prick testing in children. The study population consisted of children aged 7 to 10 years who presented to the Pediatric Immunology and Allergy Clinic at Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital between June 2024 and January 2026. The sample size was calculated based on a randomised controlled trial conducted in a test–retest design, with an effect size of 0.16, a 5% α error margin, and 80% power, totalling 90 children (SG: 30, Buzzy®: 30, and control group: 30). Data were collected immediately before and after the procedure (approximately 1 minute) by the child, parent, and researcher. Randomization was performed independently by a statistician using a 1:1:1 allocation ratio with 15 blocks of six cells. Group assignments representing VR (A), Buzzy® (B), and control (C) were determined by H.B. through a lottery method, and envelopes were opened sequentially according to the registration order in the pediatric clinic. The prick test was applied to the inner surface of the left forearm by dripping positive and negative control solutions and pricking with a lancet at a depth of 1 mm. One-way ANOVA was used for comparisons of numerical descriptive characteristics between groups, while chi-square tests (Pearson chi-square/Fisher exact test) were used for categorical variables. Mixed-design ANOVA was employed to compare variables over time between groups, with Bonferroni correction applied for main effect comparisons (p<0.05, NCT06443060). The groups were similar in terms of sociodemographic characteristics and baseline pain, fear, and anxiety scores. Post-procedure, pain scores in the VR group were significantly lower than those in the Buzzy® and control groups, and pain scores in the Buzzy® group were significantly lower than in the control group. Similarly, fear scores post-procedure were significantly lower in the VR group compared to the Buzzy® and control groups, and lower in the Buzzy® group compared to controls. Anxiety scores followed the same pattern, with the VR group showing significantly lower post-procedure anxiety than the Buzzy® and control groups, and the Buzzy® group showing lower anxiety than controls (p<0.05). Both VR and Buzzy® applications were effective non-pharmacological methods for reducing pain, fear, and anxiety during prick testing in children aged 7–10 years, with VR identified as a superior distraction tool. Based on these findings, it is recommended that nurses incorporate VR and Buzzy® applications within pediatric care to alleviate pain, fear, and anxiety during prick testing, with a preference for VR when feasible.