Gazâlî Düşüncesinde İnsanın Yetkinlik Sevgisi

Gazâlî (ö. 505/1111) insanın yetkinliği (kemâl) doğal olarak sevip isteyen bir varlık olduğunu ileri sürmektedir. Bu düşünce, müellifin çeşitli eserlerinde ele aldığı bazı kavramları içermektedir. Bu kavramların en önemlileri kemâl, ruh, kudret ve bilgidir. Bu çalışma, Gazâlî'nin bu kavramlara yaklaşımını araştırarak anılan düşünceyi incelemeyi amaçlamaktadır. Gazâlî söz konusu kavramlara ilişkin düşüncelerini ilgili eser ve metinlerinde ortaya koymuştur. Çalışmada bu kavramlardan kemâle girişte bir kısım, diğer üçüne ise birer bölüm ayrılmıştır. Gazâlî'nin insanın yetkinlik sevgisine ilişkin düşüncesi, kemâl, ruh, kudret ve bilgiye ilişkin düşünceleriyle son derece uyumludur. Dahası, bu kavramlara ilişkin düşünceleri de başka kavramlara ilişkin düşünceleriyle irtibatlıdır. Meselâ Gazâlî'nin bilgi anlayışı bizi sevgiye dair düşüncelerini araştırmaya sevketmiştir. İnsanın yetkinlik sevgisi ile Allah sevgisi arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. Zira Gazâlî, insanın gerçek yetkinliğe ancak bilgi yoluyla erişebileceğini iddia etmektedir. Buna göre yetkinliği tabiî olarak seven insan, yetkinlik için eğer –kudretin değil de– bilginin peşine düşerse kalbi ilahî sevgiyle dolarak yetkinleşebilecektir. İlahî sevgiye ulaştıracak bilgi yolu ise ilhamdır.

Al-Ghazali (d. 505/1111) claims that man is a being who naturally loves and desires perfection (al-kamāl). This thought includes some concepts that the author has investigated in his various works. The most important of these concepts are perfection, soul, power and knowledge. This study aims to study the aforementioned thought by investigating al-Ghazâlî's approach to these concepts. Ghazali expresses his thoughts on these concepts in his related works and texts. In the study, one chapter was devoted to each of these concepts. Ghazali's thought of human love of perfection is very much in line with his thoughts on the perfection, soul, power and knowledge. Moreover, his thoughts on these concepts are also related to his thoughts on other concepts. For example, Ghazali's understanding of knowledge dispatched us to investigate his thoughts on love. There is a very close relationship between man's love of perfection and love of God. Because al-Ghazali claims that man can reach real perfection only through knowledge. According to this, if human who naturally loves perfection pursues knowledge –not power- for perfection, his heart will be filled with divine love and become perfect. The way of knowledge that leads to divine love is inspiration.