Mevlâna'da sanat ve hakikat

Mevlana Celaleddin Rumi'nin fikrî ve manevî düşüncesini, çeşitli açılardan inceleyen çok sayıda yazı vardır. Ancak, araştırmamız süresince gördük ki, şimdiye kadar sanatla ilgili düşüncelerine dair hiçbir akademik çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle, giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşan tezimiz, Mevlana Rumî'nin sanat algısını, temel eserleri ve özellikle Mesnevi'sindeki, sanatla ilgili önemli sembollerin olası anlam ve etkilerini, felsefi bir bakış açısıyla incelemeye odaklanmıştır. Ney ve Sema'nın yanısıra, Mevlana'nın hakikat anlayışını ortaya çıkaran ayna, güzellik ve aşk gibi sanatla ilgili başkaca anahtar semboller de vardır. Bütün bu semboller ve diğerleri, tezde detaylı olarak tartışılan, Tanrı'nın isimleri ve nitelikleri ile birlikte, sadece hakikat görüşlerini iletmenin bir aracı olarak değil aynı zamanda onun manevi ve etik öğretilerini de açıklamaktadır. Tezimizde vurgulandığı gibi, onun için sanat, ancak Tanrı'nın isim ve sıfatlarının tüm güzel tezahürlerine şahit olmak ve onları takdir etmek için tanıklık etmek ve takdir etmek için bir araç olabilir ve sonra insan, Tanrı'nın isim ve sıfatlarını kullanarak ahlaki ve manevi olarak kendini mükemmelleştirmeye çalışır.

There have been numerous writings on the various aspects of Mawlana Jalal al-Din Rumi's intellectual and spiritual thought. But, as far as our research goes, no academic work has ever been made, till now, on his views on art. Our thesis, therefore, which consists of two chapters, apart from an introduction and a conclusion, has focused on to explore Mawlana Rumi's perception of art by examining, from a philosophical perspective, possible meanings and implications of the several important art-related symbols that he uses in his major works, especially in his Mathnawi. Besides Nay and Sama, there are other key symbols related to art, such as mirror, beauty, and love, by virtue of which Mawlana conveys his conception of Truth. All these symbols and others, along with the Names and Attributes of God, which have been discussed in details in the thesis, appear to serve for Mawlana, not only as a means of communicating his view of Truth, but also for elaborating his spiritual and ethical teachings. Art for him, as demonstrated in our work, can only be a vehicle or a tool for human being to witness and appreciate all the beautiful manifestations of God's Names and Attributes and then try to perfect himself/herself morally and spiritually by assuming God's traits and qualities in his/her life conduct.