Şeyh İsmail Ankaravî’nin Müstakil “Nur Ayeti” Tefsiri: Misbâhu’l-Esrâr Adlı Eseri

Şeyh İsmail Ankaravî (ö. 1041/1641), Osmanlı’da var olan ilmiye sınıfının 17. asırda yaşamış en mühim âlim-sûfî temsilcilerinden biridir. İlmî kimliğinin teşekkülünde Mevlânâ’nın (ö. 672/1273) aşk ve sevgi merkezli tasavvuf anlayışı, Maktûl Sühreverdî’nin (ö. 587/1191) işrâkî teosofisi ve İbnü’l-Arabî’nin (ö. 638/1240) irfânî teolojisi etkin unsurlar olmuştur. İlim, irfân ve hikmet sahibi bir şahsiyet olan Şeyh İsmail Ankaravî, Osmanlı’daki tasavvuf anlayışının ne kadar derin ve geniş bir perspektife sahip olduğunu kanıtlar nitelikte bir âlim-şeyhtir. Otuza yakın eserini tasavvuf başta olmak üzere birçok ilim sahasında vermiştir. Bunların arasında yer alan Misbâhu’l Esrâr adlı eseri ise tasavvufa olan hakimiyetinin yanı sıra felsefeyle olan iştigalinin boyutlarını da gözler önüne sermektedir. Bu çalışma, Şeyh İsmail Ankaravî’nin hayatını, Misbâhu’l-Esrâr adlı eserinin sahip olduğu özellikleri ve bu eserin, kendinden önceki ve çağdaşı birkaç isimle mukayesesini ihtiva etmektedir.

Sheikh Ismāʿīl Ankaravī (d. 1041/1641) is one of the most important 17th century alim-sufi representatives of the Ilmiye class that existed in the Ottoman Empire. While constituting his scientific identity, Mawlānā's (d. 672/1273) love and agape centered sense of sufism, Suhrawardi al-Maqtul's (d. 587/1191) ishraqi theosophy and Ibn al-ʿArabī's (d. 638/1240) gnostic theology has been active factors. Sheikh Ismāʿīl Ankaravī, a knowledgable, enlightened and wise personage, is a scholar sheikh that gives witness to how deep and broad perspective there was in the understanding of sufism in the Ottoman. He has written nearly thirty works in many fields of science, especially in sufism. Misbāh al-Asrār, which is among them, reveals the extent of his involvement in philosophy, beside his comprehensive knowledge of sufism. This study comprises of the life of Sheikh Ismāʿīl Ankaravī, the features of his work Misbāh al-Asrār, and a comparison of this work with a few previous and contemporary names.