Türk İslâm edebiyatında Hızırnâmeler ve Hızırla Kırk Saat

Kültürümüzün gizemli karakteri Hızır ve onunla irtibatlı kavramlar kaynaklarda geniş bir yer tutar. Hızır; halk hikâyeleri, masal, efsane, menkıbe ve şiirlerin vazgeçilmez bir unsurudur. Dinî tasavvufî edebiyatımızda telmih, istiare ve tevriyelere sıkça konu edinilen, bahis açılan bir mazmundur. Bundan başka Hz. Mûsâ ve Hızır kıssasını merkeze alan Hızırnâme türünde eserler telif edilmiştir. Son dönem Türk şiirinin en önemli şairlerinden biri olan Sezai Karakoç, klasik edebî ve tasavvufî kaynaklarda sıklıkla tekrar edilen Hızır karakterini tekrar şiirin gündemine taşımış ve edebiyatın konusu haline getirmiştir. Çalışmamızda ilk olarak İslam kültüründe Hızır mefhumunun yeri ve ihtiva ettiği anlam, ikinci olarak Hızırnâme türünün özellikleri ve Türk edebiyatında Hızrnâmeler hakkında bilgi verilecektir. Son olarak da Sezai Karakoç`un Hızırla Kırk Saat adlı eseri ele alınacak, klasik edebiyatımızla olan irtibatı tespit edilmeye çalışılacak, edebiyatımızın temel tartışmalarından biri olan gelenek ve gelecek arasındaki münasebet hususunda mülahazalar yapılacaktır.

The mysterious character of our culture, Khidr and the concepts related to him occupy a large place in the sources. Khidr is an indispensable element of folk tales, fables, legends, legends and poems. In our religious, mystical and even secular literature, he is a proposition that is frequently mentioned and mentioned in allusions, metaphors and allusions. In addition to this, works in the genre of "Hızırnâme", which centres on the parable of Moses and Khidr, have been written. Sezai Karakoç, one of the most important poets of recent Turkish poetry, has brought the character of Khidr, which is frequently repeated in classical literary and mystical sources, back to the agenda of poetry and made it the subject of literature. In our study, firstly, the place of the concept of Khidr in Islamic culture and the meaning it contains, secondly, the characteristics of the "Hızırnâme" genre and the "Hızırnâmes" in Turkish literature will be given information about. Finally, Sezai Karakoç's "Hızırla Kırk Saat" (Forty Hours with Khidr) will be discussed, its connection with our classical literature will be tried to be determined, and considerations will be made about the relationship between tradition and future, which is one of the main discussions of our literature.