Ebû Abdülmelik el-Bûnî ve Tefsîru'l-Muvatta adlı eserinde hadis şerhçiliği

Bu çalışmada, H. IV. asrın sonu ve V. asrın başında yaşamış, Ebû Abdülmelik elBûnîʼnin Tefsruʼl-Muvattaʼ isimli Muvattaʼ şerhi incelenmiştir. Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmamızın giriş bölümünde Ebû Abdülmelik el-Bûnîʼnin yaşadığı dönem, hayatı, hocaları, öğrencileri, ilmi kişiliği incelenmiştir. Birinci bölümde Tefsîruʼl-Muvattaʼnın Bûnîʼye nisbeti, yazma ve matbu nüshaları, muhtevası ve metodu açıklanmıştır. Eser kullanılan kaynaklar tespit edilmiş Muvatta şerhleri arasındaki önemine vurgu yapılmıştır. Bu bölümde son olarak Bûnîʼnin Malikʼin görüşeri karşısında ki tutumuna yer verilmiştir. İkinci bölümde Bûnîʼnin Tefsirul Muvattaʼ eserinde hadisleri şerh etme yöntemi, senet ve metinlere dair açıklamalarına yer verilmiştir. Mezheplerin görüşlerine yer verdiği örnek rivayetler zikredilmiş fıkıh usulündeki terimlere ve kavramlara ne derece yer verdiği ile ilgili bilgi verilmiştir. İhtilaflı görülen rivayetler hakkındaki değerlendirmelerine yer verilmiştir. Son olarak itikadi ve kelami meseleler hakkındaki görüşleri belirtilmiştir. Sonuçta ise Bûnî ve Tefsîruʼl-Muvattaʼ hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır.

In this study, Abu Abdulmelik al-Buni, who lived in the end of fourth century and begining of fifth century in Hijri, has examined the commentary of Muvatta with name of Tafsir al-Muvatta. Our research consists of an introduction and two parts. In the introduction part of our research, the period in which Abu Abdulmelik al-Buni lived, his life, teachers, students, scientific personality were examined. In the first chapter, the ratio of Tafsir al-Muvatta to Buni, its manuscript and printed copies, its content and method are explained. The sources used in the work have been identified and its importance among Muvatta commentaries has been emphasized. Finally in this section, Buniʼs attitude towards Malikʼs views is given. In the second part, Buniʼs metod of commenting on the hadiths in his work Tafsir alMuvatta his explanations about the hadith text are given. His evaluations about the hadith texts that are seen to be controversial are included. Finally, his views on the theological and kelam issues are stated. As a result, a general evaluation has been made about Buni and Tafsir al-Muvatta.