Avrupa, Batı Afrika ve Doğu Afrika Topluluk hukuklarında yargısal insan hakları korumasının karşılaştırmalı analizi

İkinci Dünya Savaşı’nın bitişi uluslararası hukukta tarihte daha önce görülmemiş değişikliklere meydan vermiştir. Bu dönemdeki değişiklerden iki tanesi insan haklarının uluslararası düzeye aktarılması ile devletlerin muhtelif konularda birlikte hareket etmelerine olanak sağlayan entegrasyon örgütlerinin ortaya çıkışıdır. Bu çalışmada Avrupa, Batı Afrika ve Doğu Afrika’daki entegrasyon örgütlerinde insan haklarına dair nasıl bir koruma sağlandığı sorusu irdelenmiştir. Anılan entegrasyon örgütlerinden en eskisi Avrupa Birliği olup Birlik’te insan haklarına dair ilk koruma Birlik’in yargı mercinin içtihatları yoluyla olmuştur. Günümüzde Birlik’in birden fazla hukuki enstrümanında insan haklarına dair normlar bulunmakta olup bu enstrümanların en önemlisi Temel Haklar Şartı’dır. Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu ise kendi yargı mercine insan hakları ihlallerini inceleme yetkisi tanıyarak sistemi içerisinde insan hakları ihlallerine karşı bir koruma alanı sağlamıştır. Bununla birlikte bu Topluluğun hukuki enstrümanları içerisinde insan hakları normları da bulunmaktadır. Doğu Afrika Topluluğu’nda insan haklarına dair koruma ise ilk kez Topluluğun yargı mercinin içtihatları yoluyla gelişmiştir. Ayrıca bu Topluluğun enstrümanlarında da insan hakları konulu normlar bulunmaktadır. Saydığımız bu örgütlerin hepsinde insan hakları normlarının uygulama alanına dair tartışmalar sürmektedir.

The end of World War II has led to unprecedented changes in international law in history. Two of the changes during this period are the transfer of human rights to the international level and the emergence of integration organizations that enable states to act together on various issues. This study examines how human rights are protected in the integration organizations in Europe, West Africa, and East Africa. The oldest of the mentioned integration organizations is the European Union, and the first protection of human rights within the Union has been through the case law of the Union's judicial authority. Today, there are norms related to human rights in multiple legal instruments of the Union, and the most important of these instruments is the Charter of Fundamental Rights. The Economic Community of West African States has established a protection mechanism against human rights violations within its system by granting its judicial authority the power to examine human rights violations. However, there are also human rights norms within the legal instruments of this Community. Protection of human rights in the East African Community has developed for the first time through the case law of the Community's judicial authority. Additionally, there are norms related to human rights in the instruments of this Community as well. Debates are ongoing regarding the application of human rights norms in all of the organizations we mentioned.