Yahudilikte Kabala geleneğinin literal kaynakları ve şerh literatürü

Yahudi mistisizmi Kabala geleneği, zengin bir metinler külliyatına sahiptir. Bu külliyat içindeki metinler dönemlerine göre farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. Bu çalışmada erken dönem Kabala literatürü incelenmiştir. İlk bölümde Yahudi mistik düşüncesinin tarihi gelişimi, temel öğretileri ve türleri ele alınmıştır. İkinci bölümde Kabala literatürünün teşekkülü konusu işlenmiştir. Aslında Yahudi dininin aslî metinleri Tora ve Tanah’ta mistik göndermeler bulunmaktadır ve Kabala literatürünün temelleri de buralarda aranmalıdır. Bu husus da gözden ırak tutulmadan Heykhalot külliyatı, Sefer Yetsira ve Sefer ha-Zohar başta olmak üzere Raziel, Razim, Bahir, Temuna, Iggeret, Azilut, Kanah ve Peliyah gibi anonim niteliği baskın olan metinler tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise Yetsira ve Zohar üzerine yapılan şerhler kronolojik bir sırayla sunulmuştur. Bu şerhler orta çağdan modern döneme uzanan geniş bir zaman diliminde Kabala öğretilerinin temel metinlere dayalı olarak açıklanması ve geliştirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu şerh literatürü; yazarlarının gelenek içerisindeki konumları, şerh yazma sebepleri, şerhin etkileri gibi farklı boyutlarıyla gözler önüne serilmeye çalışılmıştır.

The Kabbala tradition, which is Jewish mysticism, has a rich corpus of texts. The texts within this corpus are classified in different ways according to their periods. In this study, the early Kabbalah literature is analysed. The first section deals with the historical development of Jewish mystical thought, its basic teachings and types. The second part deals with the formation of Kabbalah literature. In fact, there are mystical references in the Torah and Tanakh, the primary texts of the Jewish religion, and the foundations of Kabbala literature should be sought in these texts. The Heykhalot corpus, Sefer Yetsira and Sefer ha-Zohar, and anonymous texts such as Raziel, Razim, Bahir, Temuna, Iggeret, Azilut, Kanah and Peliyah are introduced. In the third section, the commentaries on Yetsira and Zohar are presented in chronological order. These commentaries have played an important role in explaining and developing the teachings of Kabbalah based on the basic texts over a wide period of time from the Middle Ages to the modern period. This commentary literature has been tried to be revealed in different dimensions such as the positions of the authors in the tradition, the reasons for writing a commentary, and the effects of the commentary.