Bruksizm belirti ve bulgularının trabeküler kemiğin fraktal boyut değerlerine etkisinin dijital panoramik radyografiler aracılığıyla araştırılması

Bu çalışmada, yaş, cinsiyet, solunum paterni ve iskeletsel yapının hyoid kemik, yumuşak damak, dil, intraoral hava yolu ve faringeal hava yolu morfometrisi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmanın amacı, kraniyofasiyal kompleksin farklı yapılarında meydana gelen morfolojik değişimleri değerlendirmek ve bu değişimlerin klinik sonuçlarını ortaya koymaktır. Çalışmaya 8–73 yaş aralığında değişen, farklı iskeletsel ve solunum paternlerine sahip toplam 560 birey dahil edilmiştir. Tüm ölçümler konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntüleri üzerinden yapılmıştır. İskeletsel sınıflama ANB açısına göre gerçekleştirilmiş; solunum paternleri klinik anamnez ve görüntü değerlendirmesi ile belirlenmiştir. Hyoid kemik vertikal pozisyonu, yumuşak damak uzunluk, genişlik ve hacmi, dil morfometrisi, intraoral hava yolu alan ve hacmi, faringeal hava yolu boyutları standartize ölçüm protokollerine göre analiz edilmiştir. Veriler yaş, cinsiyet, solunum paterni ve iskeletsel yapı değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Bulgular, hyoid kemiğin yaşla birlikte özellikle erkek bireylerde daha inferior konumlandığını (p<0,001); ağız solunumu yapan bireylerde hyoid yerleşiminin nazal solunum yapanlara göre daha aşağıya kaydığını (p<0,05) göstermiştir. Yumuşak damak uzunluğu ve genişliğinde yaşla birlikte anlamlı artış gözlenmiş (p<0,001), ancak ağız solunumu yapan bireylerde longitudinal büyümenin kısıtlandığı belirlenmiştir (p<0,05). Faringeal hava yolu ölçümleri yaşla anlamlı genişleme göstermiştir (p<0,001), oral solunum paterni varlığında ise hava yolu çapında daralma eğilimi izlenmiştir (p<0,05). Erkek bireylerde dil hacmi ve yüksekliğinin kadın bireylere kıyasla anlamlı şekilde daha büyük olduğu saptanmıştır (p<0,001). İntraoral hava yolu ölçümleri yaşla birlikte artış göstermiş (p<0,001), ancak solunum paterni bu artış üzerinde anlamlı bir etki oluşturmuştur (p<0,05). Palatal yükseklik ise hem cinsiyete (p<0,001) hem de solunum tipine (p<0,05) bağlı anlamlı değişiklikler göstermiştir. Sonuç olarak, üst hava yolu morfolojisinin şekillenmesinde yaş, cinsiyet ve solunum alışkanlıklarının belirleyici olduğu; fonksiyonel ve anatomik etkenlerin birlikte değerlendirilmesinin klinik planlamalarda kritik rol taşıdığı gösterilmiştir.

In this study, the effects of age, gender, respiratory pattern, and skeletal structure on the morphometry of the hyoid bone, soft palate, tongue, intraoral airway, and pharyngeal airway were investigated. The aim of the research was to evaluate the morphological changes occurring in different structures of the craniofacial complex and to reveal the clinical implications of these changes. A total of 560 individuals aged between 8 and 73 years, with different skeletal and respiratory patterns, were included in the study. All measurements were performed using cone-beam computed tomography (CBCT) images. Skeletal classification was determined according to the ANB angle, and respiratory patterns were assessed through clinical history and image evaluation. The vertical position of the hyoid bone, soft palate length, width and volume, tongue morphometry, intraoral airway area and volume, and pharyngeal airway dimensions were analyzed according to standardized measurement protocols. Data were compared based on age, gender, respiratory pattern, and skeletal structure variables. The findings revealed that the hyoid bone descended to a more inferior position with aging, particularly in male individuals (p<0,001), and that the hyoid position shifted more inferiorly in mouth-breathing individuals compared to nasal breathers (p<0,05). An increase in soft palate length and width with age was observed (p<0,001); however, longitudinal growth was found to be restricted in mouth breathers (p<0,05). Pharyngeal airway dimensions showed a significant expansion with aging (p<0,001), whereas a narrowing tendency was noted in individuals with an oral breathing pattern (p<0,05). Tongue volume and height were significantly greater in males compared to females (p<0,001). Intraoral airway measurements increased with age (p<0,001), yet the respiratory pattern was found to have a significant impact on this increase (p<0,05). Palatal height exhibited significant differences depending on both gender (p<0,001) and respiratory type (p<0,05). In conclusion, it was demonstrated that age, gender, and respiratory habits are decisive factors in the shaping of upper airway morphology, and that both functional and anatomical factors should be considered together in clinical planning.