Ez-Zeccâcî'nin "Muhtasaru'z-Zâhir" adlı eserinde İbnu'l-Enbârî'ye yönelttiği eleştiriler

İbnu'l-Enbârî (ö. 328/940) ve Zeccâcî (ö. 337/949) h. IV. asırda Abbâsî devletinin ikinci dönemi sayılan bir dönemde yaşamışlardır. Bu dönem ilme, sanata değer verilen, birçok değerli âlimin yetiştiği ve eserlerin yazıldığı bir dönemdir. ez-Zeccâcî, dil bilimi, morfoloji, Arap dili ve edebiyatı alanlarında pek çok sayıda eser kaleme almıştır. "Muḫtasaru'z-Zâhir" adlı eseri ise İbnu'l-Enbârî'nin "ez-Zâhir fî Me'âni'l-Kelâm ellezî Yesta'miluhu'n-Nâs" adlı kitabının muhtasar bir şerhidir. Çalışma, ez-Zeccâcî'nin "Muḫtasaru'z-Zâhir" adlı eserinde İbnu'l-Enbârî'ye yönelttiği eleştirileri tespit ederek tasnif etmeyi amaçlamaktadır. Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde İbnu'l-Enbârî'nin hayatı, eserleri ve "ez-Zâhir" adlı eseri hakkında bilgi verildikten sonra ez-Zeccâcî'nin hayatı, eserleri ve "Muḫtasaru'z-Zâhir" adlı eseri ele alınmıştır. Birinci bölümde ez-Zeccâcî'nin İbnuʼl-Enbârî'yi eleştirirken kullanmış olduğu tenkit lâfızları, kelimelerin etimolojisi bağlamında yöneltmiş olduğu eleştirileri tespit edilip incelenmiştir. İkinci bölümde ise ez-Zeccâcî'nin İbnu'l-Enbârî'ye kelimelerin sözlük anlamı bağlamında yönelttiği eleştiriler tespit edilip değerlendirilmiştir

Ibn Al-Anbāry (d. 328/940) and Al-Zajjāji (d. 337/949) lived in 4th century AH and this period is defined as the second period of Abbasid Dynasty. Science and artistry were very appreciated, many scholars lived and many books were written in this period. Al-Zajjāji was a prolific author that has books on linguistics, morphology and Arabic Literature. His Mokhtasar Al-Dhahir is a concise explanation (commentary) on Ibn Al-Anbāry's Al-Dhahir Fi Ma'ânî'l-Kalâm Allazi Yasta'miluhu'n-Nâs. This study aims to identify the critics of Al-Zajjāji in Mokhtasar Al-Dhahir on Ibn Al-Anbāry and to classify them. This study consists of an introduction and two parts following it. The study begins with the introduction. First part (after the introduction) gives information about Ibn Al-Anbāry's life, works, Al-Dhahir and his life, works and Mokhtasar Al-Dhahir are explained in it. Second part identify the critics of Al-Zajjāji in Mokhtasar Al-Dhahir on Ibn Al-Anbāry and classify them according to the subjects. Lastly, words of criticizing used by Al-Zajjāji according to his critical system are mentioned.