İbn ʿUṣfûr el-İşbîlî ve Şerḥu Cumeli’z-Zeccâcî Adlı Eserinin Arap Dilindeki Yeri

Bu çalışma, Endülüs bölgesinin yetiştirmiş olduğu kıymetli dilcilerden biri olan İbn ʿUṣfûr el-İşbîlî’nin (ö. 669/1271), meşhur Arap dilcilerinden ez-Zeccâcî’nin (ö. 337/948), gramer kitabı olan el-Cumel fi’n-Naḥv’ın üzerine yazmış olduğu Şerhu Cumeli’z-Zeccâcî adlı eserini incelemeyi hedeflemektedir. ez-Zeccâcî’nin el-Cumel adlı eserinin üzerine pek çok şerh yazılmıştır. Bunlardan biri de üzerinde çalıştığımız Şerhu’l-Cumel’dir. Tez, Türkçe olarak yazılmış olup giriş ve onu takip eden iki bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, İbn ʿUṣfûr’un hayatı ve eserleri incelenmiştir. İkinci bölümde, Arap edebiyatında şerh geleneği, ez-Zeccâcî ve el-Cumel’i, İbn ʿUṣfûr’un şerh metodu ve Şerhu’l-Cumel adlı eseri incelenmiştir.

This study is the grammar book of Ibn Asfour al-Ishbiliyah (d. 669/1271), one of the valuable linguists trained by the Andalusia region, and the grammar book of az-Zajjaji (d. 337/948), one of the famous Arabic linguists. It aims to analyze the work called Şharhu Jumeli’z-Zajjaji that al-Jumel fi’n-Naḥv wrote on it. Many commentaries have been written on al-Jumel by az-Zajjaji. One of them is Şharh al-Jumel that we are working on. The thesis is written in Turkish and consists of an introduction, two subsequent chapters and a conclusion. In the first part of the study, the life and works of Ibn Asfour were examined. In the second part, the tradition of commentary in Arabic literature, az-Zajjaji and al-Jumel, Ibn Asfour commentary method and his work Şharh al-Jumel were examined.