Şevkânî'nin Muâmelâtla ilgili görüş ve tenkitleri (Neylü'l-Evtâr örneği)

Ebû Abdullah Muhammed b. Ali b. Muhammed eş-Şevkânî es-San'ânî el-Yemenî, önemli Zeydî âlimlerden ders almış, kendini mutlak müctehid addeden bir âlimdir. Daha eğitim hayatı devam ederken fetva vermeye başlamış; bilinen bir müftü olmuştur. Otuz altı yaşındayken başkadılığa getirilmiş ve ömrünün sonuna kadar bu makamda kalarak devlet mekanizmasında etkin bir şekilde rol almıştır. Batılılaşma arayışı henüz kendi yaşadığı coğrafyaya girmemişken İslâm medeniyetine yönelik eleştiriler ortaya koymuştur. Tefsir, Hadis, Fıkıh ve Akâid'e dâir birçok eser telif eden Şevkânî, modern dönem İslâm dünyasında eserlerine en çok müracaat edilen isimlerden biridir. Görüşleri, kendisinden sonra birçok araştırmaya konu olmuş; Dünya'nın farklı yerlerinde hakkında onlarca yüksek lisans ve doktora tezi hazırlanmıştır. Fıkıh mezheplerine karşı çıkarak taklidi reddeden Şevkânî'nin, çalışmamızın temel kaynağı olan Neylü'l-evtâr isimli eseri, Mecdüddin İbn Teymiyye'nin el-Müntekâ adını vererek derlediği ahkâm hadislerinin şerhidir. Şevkânî bu eserde selef âlimlerden nakillerde bulunduğu gibi kendi görüşlerini de belirtmiştir. Onun görüşlerinin ve kendinden önceki fakihlere yönettiği eleştirilerin değerlendirilmesi amacını taşıyan bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak Şevkânî'nin hayatı, eserleri ve modern döneme etkileri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise alışveriş ve icâre konularına dair Şevkânî'nin görüşleri incelenmiştir. Söz konusu görüşler, tarafımızdan da değerlendirilmiştir. Konunun amacı, önemi ve yöntemiyle ilgili bilgilerin yer aldığı giriş kısmıyla çalışmaya başlanmış; ulaşılan neticelerin sunulduğu sonuç kısmıyla tamamlanmıştır.

Abu Abdullah Muhammad al-Shawkani is a scholar who received education from Zaidi scholars and self-proclaimed the title of mutlaq mujtahid for himself. He started issuing fatwas even when he was just a student and became a well-known jurist. He got appointed as a Head Jurist when he was 36 years old and stayed as one until his death. Due to his influential title he played an important role in the government. He started to criticize the Islamic civilization when westernization ideas weren't even reached his region yet. Shawkani, who has a quite a number of books in the areas of interpretation, hadith, fiqh and religious doctrine, became one of the most used sources in modern Islamic era. His opinions became topics of various researches and theses around the world. Shawkani rejects fiqh madhabs and taqlid altogether. Nayl al-Awtar which is the main source for this thesis is about the commentary of provision hadiths which he names Majd Addin Ibn Taymiyyah's al-Munteka. In this work Shawkani doesn't just transmit the workings of predecessor scholars but also shares his own ideas. Main objective of this thesis is evaluating the validity of Shawkani's own ideas and his objections towards the predecessor scholars. This paper consists of two main chapters. While in the first chapter Shawkani's biography, his works and his effect on the modern era is discussed, second chapter is about his ideas on trade and leasing. These ideas were also evaluated by us. The study has been commenced by declaring the purpose, importance and the method of the topic in the introduction part and got completed by presenting the arrived reasoning in the conclusion part.