Lisansüstü tez araştırmalarında sosyoloji öğrencilerinin bilimle yüzleşme ve araştırma süreci pratikleri

Bu araştırma Türkiye'deki üniversitelerin sosyoloji bölümlerine kayıtlı yüksek lisans ve doktora tez öğrencilerinin; bilim üretme sürecinde farklı kuramsal ve yöntemsel paradigmaların mevcut olduğu bir bilim dalında kuramlar, metodolojik yaklaşımlar ve araştırma teknikleri arasında nasıl bir bağ kurduklarını, sosyolojik paradigmalarla ilgili farkındalıklarını, araştırma süreçlerinde ilerleme biçimlerini ve bilimi nasıl konumlandırdıklarını öğrenmek istemekte ve doğası itibarıyla normal bilim olamayacağı ifade edilen sosyolojinin normal bilim gibi işleyip işlemediği sorusuna da sosyoloji öğrencilerinin bilimsel faaliyetlerindeki tavırları açısından cevap aramaktadır. Araştırmanın verileri 50 lisansüstü sosyoloji öğrencisi ile yapılan mülakatlardan derlenmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların kendi araştırma süreçlerinde üç farklı şekilde ilerledikleri görülmüştür: i) Araştırma sürecinde yaptığı işin temellerine vakıf olarak ilerleyen ii) neyi, niçin yaptığını bilmemekle birlikte danışman hocanın ve ders kitapların yardımıyla bir şekilde biçimsel uygunluğu sağlayarak ilerleyen ve iii) yaptığı işin temellerine dair bir fikri olmadan ve biçimsel bir uygunluğu da sağlamadan ilerleyen. Öğrenim süreci ve danışman tipleri birlikte değerlendirildiğinde; derin inceleme tarzı kuram dersleri, uygulamalı yöntem dersleri ve metodoloji derslerinden oluşan üçlü bir mekanizmanın usta, standart ve mürşit danışman tipleriyle eklemleştikleri takdirde yaptıkları işin temellerine vakıf, bağımsız bir araştırmacı olan araştırmacılar yetiştirme kabiliyetine sahip oldukları görülmektedir. Bunun sosyoloji alanı için anlamı; bir normal bilim halinin oluşmaması ve sosyolojik üretimin uygulamalı bir sosyal bilim anlayışıyla yapılması olmaktadır. Ancak araştırma verilerine göre, katılımcıların çoğu açısından bu sonuç elde edilememektedir.

This research aims to find out how thesis students at the MA and Ph.D. levels of sociology departments in Turkey, build a relationship between the paradigms, methodological approaches and research techniques in the process of producing science in the discipline that has different theoretical and methodological approaches. Concerns of this research are; awareness of the students on the sociological paradigms, how they position the science and, progresses during the research process. Sociology, by its very nature, is perceived as cannot be in the category of a normal science. In this respect, if sociology is in the category of a normal science or not, is one of the main questions along with the attitudes of the students during their scientific activities. Data of the research is compiled from interviews with 50 postgraduate students. As a result of the research, it is observed that there are three types of interviewees following different paths to write a thesis: i) Those who have a grasp of the basics of the field and proceed accordingly ii) those who do not know why and what to do but proceed according to formal sample under the guidance of professors and books iii) those who do not have a grasp of the basics of the field and do not proceed in accordance with the formal sample. When the process of learning and supervisor types are evaluated together; a threefold system for the education process can be named as in depth paradigm courses, applied method courses and methodology courses. When these courses matched with "master", "standard" and "murshid" supervisor types; it is possible to have researchers who are independent and aware of the basics of the field. It follows from that, a scientific production in terms of normal science is not possible for sociology and the sociological production is directed with the understanding of applied sciences. However, according to data of the research, most of the interviewees have disproved this value judgement.